Capampangan

Ding bayung kayanakan at ding modernung memalen Kapampangan e ra ne masyadung sikasu ing Amanung Sisuan bilang lenguahing pamakipag-salita at pamakipag-talastasan karing karelang kayaduangan kapamalakan at mensahe. Pauli na siguru ning pamag-asensu ning yatu at pamanyulung ning kabiyasnan, ding memalen iyakma ra ing gawi at panasta king antas ning karelang ayabut a pegaralan at kabilian king bie, ban tamasan ang karampatang respetu at kalang-alang ning sociedad, komunidad at parang-tau.

Keng metung a anak-Kapampangang miparatun karing siyudad, antimo ning Menila, ban magaral, o manintunan, karaniwan nang piadian ing keyang (e mekad siseryan a) maralas pamag-Tagalug. Kareta namang mekapagyaring karera o mekapagdatun karing bansang Ingles ing salita, antimo ning Amerika, iti naman ing pagmaragul dang panyalita at panyulat, maski na pin pala-palipit mu neng maralas. At ninu pin naman ing makaparsala karela nung kapamilatan na niti milyari lang tatalangan da at atdanan papuri ring magmulala king karelang kapirustan. Nung ninu pa naman ding mengabiyasang dapat sanang mamingua at lalung munie paulaga king Amanung karelang kegisingan, ila na pin man ding mas pagnasan pang manyabi karing dilang ditak-ditak lalasun at gugupu king karelang minanang salita.

Kasalukuyan, ing pangkaraniwan a memalen Kapampangan ala yang pimale keng maselang pangabili ning keyang kebaitan at sisuan a Amanu at keng mamiligru nang pangakalinguan karing labi ring keyang sariling sapni. Idulug ya man o ipaganaka karela ing babalang disgu, keraklan nang pakibat ing payalang-balang pansin nune man ing tulirang e pamanwala king delikadu nang kabilian. Lalu pang pabayat king matinding amun ila ring keyang mamuntukan at talapangalakal a simbulu ning poder at kakayanan dapot magpaimburis at magbalag mung pago, keng lagyu marail ning mas masaganang pamangabyayan at mabilis a panyulung.

Basta’t e mepatna ing anti kaniting mimiral a kalakaran keng pangasupil ning Kapampangan karing salitang Tagalog at Ingles, tatayan lang aslu-menus magisan ding biasa pang magsalita kaniti kilub ning limampulu anggang dinalan a banua, nung nu ring ngening generasyun a mag-Kapampangan pa memaglako na la keti yatu, uling ding sablang bayung suli era ne daramdaman at aintindiyan ing katutubung salita.

Mapalad ya pa ing amanung Ilokanu at ding keyang manungkulan-balen ampon pilan a mengabiasang memalen gewa reng pagmasabalan ipamingua ing akabaitan dang salita at ngeni yang maging primera dang lenguaheng panuru karing magaral a mababang gradu, antimurin amanu dang pang-karatula at pamaskil keng pamangalakal.

Inya agkatan ta la ding pamuntuk-balen, mangangalakal at talapagsalita karing okasyun at pusyunan, gamitan ing karelang poder karing talatuki dang memalen, ban balikdan taya sana at pasibayung panyalita ing amanu. Kanita, mekad akua na pang mapaintun at e malaus mabating ing kekatamung mawawalang singsing a timpukan.

Posted in Anac Ning Arenas | Leave a comment

Pasalamat at kayadwanan

Nang Herman Pablo

Atlung dalan anam ‘pulu’t limang aldo masaugling dinalan
kelub na ning mayupaya
bendisyun, lamak na”t kalam
uran ibat karin banua aslag ning aldo ‘lang tuknang
dudurut durut a yatu magpagalo king sikluban
ing angin ning pangisnawa kelub king balang lelangan
at king ambun na ning tula
sinagana ing aluntian

Ala lang tuknang mamagus taguling, sapa at ilug
saslag ya’ing aldo king abak king kabengian yang lalbug
dening mangakatas a pun mal yung gamat a miyubug
miyayaliwang tanaman king sikanan yu pepasibut
ding animal king marangle king kakewan, sablang ayup
binang megawa’t melalang king bie ming tau sasaup

Dios ibpa ming milalang kening gagalon ming labuad
ikaming ngeni duruku keka babye pasalamat
kalam, lamak at bendisyun pabanwa namang milabas
kasaupan yu ampong lukub karing bagyus mangalapad
bayung banwang datang lukuban yu eganang miyanak
ikayung maging sikanan pangambil mi at kalasag.

Tawli pang kayadwanan, lingguayi ning kekeng bangsa
e ya sa maging mapayit karing suli at pelangga
maging mayumu’t mayubu karing asbuk ra at dila
karing mag adbokasya, ding amanu e ro sa pamye menila
talaturu ‘t talausuk mika kababan sang kusa
amanu ming kapampangan sumulung ne’ t misaplala

At kekaming tala gale, mituburan tala sulat
mirinan keng sikanan lub manyapat keng bage mayap
kamtan pu sa ing pakamal, masalusu keng pung gunyat
pamangailangan ning labuad magsilbi ke sang matapat
karing sablang makalijim ing pluma ming mibulalag
keng kabiasnan yu O’Guinu, keng kawatasan mi sumlag…..

Posted in Poeta Herman Pablo | Leave a comment

King bayu at kudradu kung banwa


Herman Pablo

Kortina ding awang matuling mitatak
King kakung sikluban mibalut king pisak
Mepulang tagimpan
king napung peninap
Sitsit ku king banua piping e makibat

Bayu ne ing banua nanu ing manaya
Kening kabilyan ku misalmak king dusa
Kaku mepanako terak ning ligaya
Dudurutang maskup king kudradung banua

Matuang banua meko
miras kapupusan
Kalame at ubi bisa kung apangan
Kesu at nilaga kakung peninasan
Dilpak kung lamesa maymut a tagimpan

‘Sumisi ku man at kumyak nang kumyak
Ala yang agawa ing sawi kung palad’

Posted in Poeta Herman Pablo | Leave a comment

Ing Palad At Ing Bayung Banua


Silaba 12 Sesura 6/6
Taladtad 4 Estropa 7

*
Mibait ne naman ing bingut a banua,
ban keyang alilan ing memun a matua.
Alang makibalu king kayang darala,
nung pagsalbat iti o tune ligaya.

**
Dapot nung nanu man itang kayang bakal,
saganan meng mitmu king kapanenayan.
Katmuan ya ing salu king mibayung tapang,
at arapan mu ing imbut nang ‘pagkalam.

***
Nung kapagsubuknan, lakuas kang mangangas,
e ka tatakut king iyatad nang kaplas.
Ibural me’ing salu king barug ning malas,
at metung man takbang e ka sa mamatras.

****
Nung pait naman ing kayang babakalan,
ing isagana mu mangayumung timan.
E ka paisira lub, itas me ing kanuan,
at pusanan mu ing bayat ning daralan.

*****
Nung katuraidulan ing apag na keka,
sukat kang tumula liwas king mimua ka.
Pasalamat ka nung akilala mula,
ding kasulu mu a maniulud maskara.

******
Nung pangalipit ing keka na idake,
magbaluktut ka pa king ulas na ning bie.
Potang ing bulsa mu maging makapal ne,
saka naka pamu mamagkimbekimbe.

*******
Ing tutu ing bayung banua a dinatang,
ala ya man iting nanu mang daralan.
Ing palad ning tau, ing tau mu naman,
Yang makipasari at makikaburian.

PL Rodel E. Gozum
31 Disiembre 2015
Munoz, Quezon City

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Masayang Bayung Banua 2022

Dintang ne naman pu ing Bayung Banua.
Panibayung bie at panibayung pagasa.
Posted in Pretty Lisa | Leave a comment

Pepatuqui Cu Na


Lorung Malabit
Mala-soneto
Ortograpiang C-Q
Silaba 12 Sesura 6/6
Taladtad 14
Estropa 3 Quatrain 1 Couplet
*
Memun ne ing matuang magulian a banua
Yng mua qng pusu cu pebacal cu caia
ban ngening misapuac ne yng calibe na
saganan que iting malualas cu lupa.
**
Quelinguan cu na yng dapat dang milalû,
ding capara cu a sinintang qng pusû.
Inugse cu na yng guinabac qng salû,
yng aral cung icua sininup cu namû.
***
Pinulis cu na yng lua cung menalete,
qng cacung lupa a pauli ning lumbe.
Yng timang tinabug qng malugma cung bie
caring cacung labi ngeni siniro ne.
**
Yng sablang palsimi pepatuqui cu na,
qng banuang meco ban e na magbalic pa.
PL Rodel E. Gozum
01 Enero 2017

Posted in PL Rodel E. Gozum, Poesia, Poeta Laureado, Sonetu | Leave a comment

Droga

nang Apung Gusting

06/10/19 Riyadh

16 a silaba, 4 a linya, 8 estropa

I

Kukú-kúkung mánimutlâ king asúk a mákagunâ

Âgwantá’nang é mibugjâ ban yang agad mitas “tama”.

Penandit mû asmé siglâ sásagakgak ya king túlâ

Súsulápo ya íng diwâ limpad-limpad karing bígâ.

II

Lalákad yang anting robut ing buntuk na mangilábut

King ilduk nang pasapulyut detang tud na méngalambut.

Ing díla nang mibaluktut mamapsé neng putut-putut.

Bagya námû mibakutkut kening bisyu mikukutkut.

III

Tabletas a kayang liklak é tatalab itang alak

Kabukas neng terak-térak é pápagal indak-indak.

Lipang ne at tilak-tílak at ring mata na mengaslak

É na ikwá mang métulsak kabud nya mû mípatalpak.

IV

Âtlung aldong alang paklud é mamangan é mátudtud.

Ing utak na mayayabud é pa mitan a kúkudkud

King asuk a anyud-anyud at gagápang king alulud

mányaliksik ya ing águd king inauang mapapaklud.

V

Mángalgal ya kalamnan at matatdâ ya panimanman

Málipup ya daramdama’t mangarimla talampákan

Kailanga’na nang mikargan at uyat na saksakanan

Ban kayingking ning katawan mipasno na at mipaldan.

VI

Ketang buntun misalampak pigáglón deng makatalpak

Pengusut de’t pemanggirak at saka re pa pinyaksak

King malan nang gabak-gabak ábitasa meng pinyamuak

Detang kaya mindakurak kargadu lang droga’t alak.

VII

Kalatkálat la keng dalan kabang atin sisingutan.

Akit mu lang mitágálan potang atin apagmasdan

Samsaman dé at abitan itang kwintas o tingga man.

Makananu lang sagipan ding kalulung kayanakan.

VIII

Pilan la pang mangasaldak at king áun mangaramak

manganabû’t misalalak karing tandus mangayakdak?

Pilan la pang líling ának a ing bié ra mangalabsak

keng gasgas a é da sanak  é mimisip bayu dalpak?

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Ding Adua Nang Lupa Ning Pasku


Lorung Malabit
Silaba 24 Sesura 8/8/8
Taladtad 8 Estropa 6
*
Marimla na naman ing tsup
na ning anging manibatan karin banda paralaya
Ing aldo king dayatmalat
maranun ne iting lalbug at e ne agad sasaka
Ding bulung da ring tanaman
A kapilan pa aluntiag ngeni den malare nala
Pawaga a malapit na
ing panyatang na ning Paskung panayan da ring balana.
**
Kabang ding baleng maragul
Katkatmuan dong patda-sinding sulung miyaliwa kule
Dakal la ring mangapkap mu
king dalumdum da ring kubung pakasabit lalam tete
At kabang magpakasawa 
la king lalapong pamangan ding makualtang siping bale
Ding atian dang gagalukguk
itudtud dano naman ding alang isubung pagkabie.
***
Ding kalugura’na ning diyos
kabang okupadu la ngan king pamanyaling isulud
Ding kelinguan ning miglalang
karing kartun dang pagkeran lubas la ngan mamaluktut 
Busal ning marimlang bengi 
karing katawang mangablad ala la man apangulub
Kabang dening mangakualta
ing imalang pisawan da, king karakal, bundukbunduk.
****
At kabang babasta rala 
ring kualta rang tumpuktumpuk ding mapalad a mapilan
Daka’la ring magpiak mata 
karing salun a simpli mu at malagua mu sang uluan
Dapot uling maski kusing
ala lang kualtang panyali king panulu rang kailangan
Karing maina at kalulu 
atin mumuli king kulkul king mismung aldo Kapaskuan.
*****
Kayari rang migpalimus
ding anak a kalatkalat ala lang katukang pasbul
Ding sakitin dang katawan
Kikera dala nung nula mirarasan king dalumdum
King bale ra ding atinan
karing dalit a pamasku paynawa la karing kutyun
King lambut ning pagkeran da
e ra a-isip ing atin matudtud lalam ning ambun.
******
Ing paniatang na ning Pasku
karing ditak a mapalad masaplala ya’t masayâ
Aldong gagad dang panayan
Uling nanuman buri da asali ra’t agyung akuâ
Aldong lakuas pang mayakit
ing malaut dang pilatan ding atinan at ding alâ
Uling karing makarakal
ing Pasku’t ding aldo danup ala lang pami-aliwâ.
PL Rodel E. Gozum
23 disyembre 2014
Munoz, Quezon City

Posted in Uncategorized | Leave a comment

DIWATA NING ASLAGAN


Melanie Cunanan Naguit
Vicenza, Italy ·
Masayang Kayaldawan Kekatamung Kababaian… 8 Marso 2018

~~ DIWATA NING ASLAGAN ~~

Ika ing sikanan menibat aslagan
Kareng sasagana, labi makatiman
Magdala kang sala keng timyas mung leguan
Keng sipag mu’t lugud ning bie lilingapan.

Keng namang dalumdum batwin kang kikinang
Keka makayarap, buring abatyawan
Pusu rang malumbe king tula mikatmuan
Karelang aramdam, tagle mung kayapan.

Ala yang kapara lugud mung darake
Mitmu ya king yumu, yampang meng dalise
Ining ulaga mu tune manantabe
Pacamalang lubus, pagasa ka king bie.

Tune karapatan keka yang panaus
E dapat miragsa libutad ning unus.

~melanie4march2015vicenza~

Posted in Poetisa Melanie Cunanan Naguit | Leave a comment

ING LUGUD NING DULANG


Melanie Cunanan Naguit
Keng masayang kayaldawan da reng Indu tamu…13mayo2018…

~~~ ING LUGUD NING DULANG ~~~

Anyang malati ku king arap ning dulang
Pilit kung kukutang kening pilubluban
O bakit pin kaya, kaina nang mamangan
Ning kanakung Indu, kakung pacamalan.

King pangaragul ku’t megi na ring Tatang
Mipakibatan ya ing kanakung kutang
Bigla kung mipalua at kakung genacan
Imang caluguran, e ya mainang mangan.

Linub king ukul ku itang daraptan na
Bayu ne isubu pamangang sinadya
Kaku ne pa ibie kabang mapali pa
Akit nakung mabsi, tula king pusu na.

Danup pibatan na keng lugud na kaku
Uma at kaul na ‘yang panintunan ku
Ing penamdaman na ‘yang apigunam ku
Itang keng pusu na, ngeni aramdam ku.

E ku mipaindatun, dimdam ku ing lumbe
Nukarin ne kaya, kaku manantabe?
Ing pasalamatan ya, e pa sapat ‘yapse
Lingap na kanaku’t lugud nang dinake.

< tulang ning magalang >
melanie4march2015

Posted in Poetisa Melanie Cunanan Naguit | Leave a comment