
Recent Comments

-SABING CASTILA’T CAPAMPANGAN nang D Gil Magat (1915)
(King Kakilala kung Paldas)
(Nota: Mumunang atlung estropa kareng labing-apat)
Tampalasan meka keni
bakeng yakdak ining pluma
Kaniang lupa mung malagu, penagurian dang sultana….
Lumapit ka, malagua mu, bamung akit ing kaplas na
Ning sugat kung nanaknak mu king pusu kung daraya pa.
Ali raka, eka kikiak, ding gamat mu iduang mu la;
Emaliari…! Mamali ku..! Camuan daka anga banua.
Mekeni..! Ali..! Lisia ka ken, maninap ya ing poeta…!!
Ing bangke nang malalaso
ning taguimpan kung tinakas
Pilit nakung lilingasuan kening tintunan kung daklat,
Bisa nakung magtahimik, manglap naku king aliguat
Ning kalmang mapanialit king kabiguan mibalangkas,
Eku buri ing laue ra ding anino pauang paldas….
Lakuan yuku, tatakut ku, at ena ku bisang marap,
Kaniang timan yung pikatsa makasangap kung kamandag.
Lasip…! Ikit muna ngeni
ing pasari na’t lelangan
NING MATBUD MUNG PAMANIAMBA KING LARAUAN NING KASIRAN?
Timpaling me’t pindakurak ing mapanirug kung kanuan,
At ngening misalbag niamu king kalma nang masisintang,
Tajimik ka’t e bubulad, manimutla at gagalgal….
Marajil sisisian muna makatakut mung depatan;
Mataloti..! Maili kumu king aske mung anti kanian…!
—Sampaguita.
Magalang, Capampangan
Mayo 19, 1924
At i David ayanak ne i Salomon kanitang ayasawa nang Urias;
V
Agpang queng matuang istoria
Quetang panaung minuna
Queti yatu pa mabie ya
Itang daquilang Monarca
VI
At itang queyang esposa
itang maleguan a reyna
Ing lagyu at pamansag na
Yaping Donia Valeriana
VII
Iting Ari cung binggitan
Don Fernando ya calagyuan
Ing labuad nang pitubuanan
Ya ing Berbaniang ca-arian.
VIII
Ing aring sinabi cu na
Atlu la retang anac da
Queni sambitlan ta na la
Ban yu na ping aquilala
IX
Ing pangane y Don Pedro
A mal cang Aring Fernando
At ing caduang bayungtao
Yang atin lagyung Don Diego
X
Ing pangatlu ya y Don Juan
Ya bunsu yang pacamalan
Aldo sinlag mituringan
Qng Berbaniang Ca-Arian
XI
Iti mas lugud yang bina
Caring capatad nang adua
E miwawale bitasa
Qng Aring carelang Ibpa
XII
Mamagsipagaral la ngan
Ding anac a pacamalan
Tula na lang caragulan
Ning Aring carelang tatang
XIII
Nanu’t cabud mengabiasa
Ding mal a atlung anac na
Queyang pepayaus na la
Niting daquilang monarca
(Nang: Aurelio Tolentino)
Nung macarungut ca qng pami-tambayan
itang magsalita dapat muyang ustan;
ulin mebina ping capangit-pangitan
ing quecang carungut nung e me pansinan.
Magpang ca sacaling dapat cang maquibat,
quetang amanan mung misna qng casampat;
pacatimbangan mu ing sabla mung gagcas,
caring carungut mu magcang ting masugat.
Qng nanu mang bague ali ca maglaram,
palatuntunan mu ya pin ing catutuan;
dapot qng balac mu nung ating mituran.
mayap pang e na ca mangamanu dit man
Quenu mang manyabi ali ca sasabat
at e ca susumpa qng nanumang gagcas;
Sacaling maili ca, e ca sasagacgac
masican, ban e ca mibilang qng hamac.
Nung ting manalese bie o nanu man,
balu me man sana, dapat me ping ustan;
at e mu sasabian “Talastas cu ne yan”
ita e pin mayap, tandang camacmacan
At capilan pa man e sucat isabat
ing “Mebalatung ca”, — “E tutu yang gagcas”.
Balatung ya man sa itang quecang carap.
agpangan me quetang pelalung banayad.
Kaluguran a Pangunakan ampon Apu,
Lubus pin ing tula at saya ning pamagtipun tamu para keng ka-dinalan nang banuang kebaitan Ingkung. Nung atagal namu pin at akabiyayan sa ing keyang kadinalan a kebaitan, alang duda ing pilming ligaya na sana at kapagmaragul ing akit na lang mikarakal at memungang mayap at masaganang pupul ing pamibangal dang pusu at lugud Apu.
Keng kabeluan ku at kamalayan inyang panaun a daragul ku at akakasabi ke, ala ya rugung aliwang marubdub a paninap at kapagnasan nune ing mike la ngan keng mangayap a kabilian at mariwasa pamibie-bie ding keyang sapni (pablasang iya keragul na ing kakulangan at kakaluluan), inya sa’t mabayat man at alus pemuhunanan nang daya ing pamamiparagul kekaming mikakapatad a ngeni kekayung pengari, pekikuanan nang apagaral na kami ngan, sukdulang e ya mibabablas bayung imalan, mengan manganyaman a pamangan, at pepaituksu mu man kareng makapangalingwan-pagal a bisyu.
Balamu wari, nung wapin man at atin yang bagyang panamdam a kabiguan at kabag a salu tungkul king ka-agyuan da ring keyang anak kanitang panaun (pablasang e ngan ikami mekapibatang manaring kursu), anti namang ding anggang anak na penikuanan da namang apusan de at dinan la munamang mangasanting a paintungulan ding sari-sariling anak, e baling nu anti kasakit ing karelang pibatan a sakripisyu at pamagparaya munaman keng sarili. E lingad kekayungan a ikami ngan a limang lalaki megsapalaran kami king asmu kalaut, kaselan at kalungkut a Saudi Arabia – ban mung panakitan karin ding kualtang malyaring panustus bie at pamagaral kekayung apu na. Keng itsura naman, lulupang e mengasayang ing kapibabatan at sakripisyu at mengaragul kayung mangayap a memalen at talapagobra karing mialiwang lupalup ning yatu. Mananu na sanang manatili at misundu iting masanting a kapaliarian.
Agpang keng apagmasdan ku keng kekaming pamakitudtud karing limang kapatad, at kekayung memanyatang kening pamagtipun tamu, isipan kung kumumpormi la ring kekayung pengari, at keraklan kekayu (nung e man ikayu ngan), nung sabyan kung alus atiu na kayu ngan keng mangasanting a kabilian ngeni, pati na ring kekayung pamilya, at agyu yu nang mangabyayan matiwase karing sarili yung bagyus at kagiwan at e na kailangan pang pigaganakan. Bista man nung atin mapilan a makaramdam kasakitan at kakulangan keng bie ngening kasalukuyan, iti e sukat pagsalbat ning ninuman, pablasang taganang atin naman taung makikapad at mas mabibie dispirensiya keng kasakitan kesa keng kanawan. Keng tulirang salita, asabi tamung metupad murin ing pangarap at kapagnasan nang Ingkung para karing keyang sapni at e mesayang o mealang-alaga ing pamagpakasakit at kapibabatan dang Ap.
Pauli na niti, dapat tamu ngan ipagmaragul at ipagsaya ing pamanagumpe ning kekatamung tribu at pamilya bilang mayap a bunga ning lugud at lingap dang Ingkung at Apu. At bilang ganting pala karing karelang mayap a kapagnasan at pangarap para kekatamu, suklian tamu sanang lugud murin at lingap emu karing kekatamung sari-sariling pamilya, nune pa naman karing sablang miembru ning mabilug a tribu o dai (lahi). Tutal, nung pikakayan, metung tamu ngan mung daya at laman. Ing sakaling ikapuna ning metung mu man kekatamu, maguing puna ya king kabilugan tamung pamilya. Inya sana, mikakalugud tamu ngan, misaup-saup, at panatilian lang mabie at malabung ding pinunla rang mangayap a bini di Ingkung at Apu, king anggang binit ning kekatamung agyu.
Keng degulan at dekalan ngeni ning kekatamung dai (166 at paragdag), nanu mang burian tamung pisanmetungan daptan malagwa tayang arapat. Nung balang metung kekatamu sindian ne ing keyang “sulu ning dapat a mayap”, maluwalas yang sala ing keyang ayaslagan at maguing mayap dang tanglon ding aliwa. Kanita, maguing lubus at lante ing kabaldugan ning pangabait dang Ingkung at Apu keti yatu, at antimurin, ing sangkan ning kekatamung panga-atiu keti sulip.
Ngana ping Koya, para keng kakayap ning kekatamung tribu at ning balang metung, nung bagya na mung dipirensiya, e tana paragulan at papansinan. Nung ninung mas makaintindi iya nang magparaya.
Alus egana-ganang bague keti sulip mayalang-alaga keng tau panyatang ning oras, dapot ing depat nang mayap at lugud manatiling mabie kabang-bie ra ring sablang mirampulayan.