Thank you for your support

Thank you for supporting Paraluman Foundation.


Posted in Paraluman | Leave a comment

CRISSOTAN – MAKAKAYAP LA O ALI DING TEKNOLOHIYA KING BYE DING TAU?


neng Romeo S. Rodriguez

MAKAKAYAP LA……………..Poeta Januario D. Maniago
E LA MAKAKAYAP………….Poetisa Maritess Evangelista
LAKANDIWA…………………..PL Romeo S. Rodriguez

(Ing mumunang dake niting Crissotan migale ya ketang 31 ya ing Julio king programang INDUNG KAPAMPANGAN a mararamdam balang Sabadu alas 8-9 ning bengi king Radio Station DWBL 91.9 Bright FM. Ing kadwa nang dake migale ya munaman king mesabing station keta naming 6 ya ing Agosto king makanyan mu naming oras.)

LAKANDIWA:

Ngening bengi agkatan ko deting sablang makiramdam
Karing pamibale-bale susubebe king tuntyunan,
Pasibayu mibalik ya iting Bengi ning Crissotan
Pauli ning kayadwanan king ba miya sang pisabyan.
metung a makapanaun paksang dapat pibadbaran
deting adwa tang makudta, magaling at matenakan.

Mayap la o Ali ding Teknolohiya Karing Tau?
Ing kutang a pakibatan, paksang mibye kekatamu.
Bayu kula sadyang bulus pakilala ko kekayu
Deting adwang mibadbaran, king panig da mipaglwalu.
Poetisa ning Sasmuan e la mayap ngana kanu
Samantalang ing mayap la nganing Poeta ning Mexicu.

At kekayung makiramdam ing adwan ku’t pakisabi,
Itutuk yo ding balugbug king radyu yu ngening bengi
Nung bayu la ding baterya at ala ko pang koryenti,
Ding sabla yung siping bale buryan makiramdam keti.
Deta namang sablang atyu kilub ning istasyun ngeni,
Adwan ku ing mangatni yung palakpakang alang anti.
MAKAKAYAP LA: MUMUNANG TALAKAD

Anting aku ing mumunang mirikilan ban talakad
Ipamingwa ing panig kung karing sabla sadyang mayap
King bye da ding anggang taung makasubuk, makalasap
Benepisyong ibabye na teknoloyang magpaunlad.
Sasabyan ku king kalaban katuliran kung ipasyag
Simen na lang tunggal-tunggal ban king laban e ya mitwag.

Kayapan ding makabayung kagamitan ikit ta na,
Agyang ketang panaun a ala ta pa king istorya.
Detang pipunpunan tamu gagamit nong teknoloya,
Bista man at misnang bagal ketang pamibye bye da.
Dapot inyang meimbentu ding makabayung makina
Merakal na itang pupul babye ning agrikultura.

Kanita nung mibili ka bini ampo pang tanaman
Kaylangan me pang linisan itang sukad mung asikan
Kayabe me ing damulag balaus me ing sarulan
Miraras kang pilang aldo bayu me apanamnaman.
Dapot ngeni, king traktora oras mu ing bibilangan
At e naka masyadu pang mayabala’t mapapagal.

LAKANDIWA:

Ngening dimdam yu ne ining king panig ning makakayap
Teknolohya karing tau king babye nang pami unlad.
Adwan ku rin para kening poetisang sasalungat
Ing masikan yung palakpak mapaling pamananggap.

E LA MAKAKAYAP: (MUMUNANG TALAKAD)

Bala na ning kabadbaran bayu ku pang makilaban
King debating mayayaus anting lagyu ning Crissotan
Sukat mu sanang abalu detang kakung pipunpunan
I Juan Crisostomo Soto ya ing kayang akayagnan.
King larangan ning poesya king uyat ku yang daralan
Inya sukat kang miadya ken da naka pandaskulan.

Wa man tutu mipabilis panamnaman king lauta
Pauli ding makabayung imbensyon ampong makina.
Dapot balu mu ngan kaya ing binye ning traktora
King bye na ning ortelanu dagdag gastus ibat bulsa?
Uling bukud ketang laru ampo itang gasolina,
Atin muring mekanikung bayaran nung kesiran ya. .

Map yapa itang damulag ketang dikut milalabas,
Enya naman mangailangan king mangamal a “spare parts”.
Kaybat na ning pamanyarul ibulus me ketang labak
Maglublub ne yang dili na itang gastus e abalak.
At itang kakung pupulan , itang manyaman a abyas,
Alang dudang ding kalulu mirakayan la ‘gyang ditak.

MAKAKAYAP LA: (KADWANG TALAKAD)

Ing kalaban ku pin pala tatawli yang alang sala
Uling itang katuliran panaun na pang Mahoma
Mayap ya pa ing damulag ala kanung gastus ngana .
Uling ketang dikut ampong labak sadyang milabas ya.
Ding damulag ngeni watas pulkeru ing destinu ra
Kalupa ning “Pampanga’s Best” nung nukarin mapindang la.

Mekad ining kalaban ku e na sadyang abalitan,
Ing dakal na itang abyas a ngeni ta apapangan.
At keraklan karing bini ibat la king kasenayan
Miyaliwang Syentipikung karin U. P. memagaral.
Inya naman ding malukang pagmaragul nang sasabyan
Itang abyas a manyaman mura da nang atatakman.

Palibhasa e na balu modernung komunikasyun
Inya sadyang malalakwan king balitang manganayun
Ing gamit na pa tambuli potang bisang, maki lupung
Karing kayang kakilala ampo retang kapanaun.
Watas e mu wari talus kapamilatan ning “cell phone”
Agyang detang atyu “abroad” malagwa mong akayagum?

E LA MAKAKAYAP (KADWANG TALAKAD)

Ing laman na nitang buntuk niting kanakung kalaban
Purus na yatang basura inya alang kabaldugan,
Ing isip na makaporma agyang ala yang kebalwan
king pagmayabang nang “cellphone” a maragul na kasiran.
Pauli ning pamangamit kabang lalakad king dalan
King pesaring aksidenti karing tau’t kasangkapan

Ing metung pa karing anak agyang lalto lang magaral
Dapot deti anti la mong ala nang ababalu man,
Agyang miras ne king matas a gradu king pamantasan,
King “spelling” mangayna la pane kuto itang belwan.
Makananu potang mayntun obra at kapanintunan,
Tiyak mu ing mibagsak la ketang “exam” dang dalanan.

Wa man at sadyang mabilis modernung komunikasyun
King kapamilatan da ring lalwal makabayung “cellphone”
Agad mu lang akasabi king mabilis a panaun
kakilalang malwat mu nang e na ikit, akapulung.
Dapot itang “personal touch” milako nya mung balayun
E kalupa nung kayarap ing kasabing ‘ting emusyun.

MAKAKAYAP LA (KATLUNG TALAKAD)

Tutung iting kalaban ku saguli yang manamdaman
Lalu potang e na buri itang kanakung sasabyan.
Nung mepitik ya king kakung pamamunye katuliran
Marapat mung tanggapan na uling atyu king Crissotan.
Inya watas nung e agyu ing yapse kung katibayan
Mayap pa ing sumuku na ban e na ka misakitan.

Nung sakali menasakit itang kekang pilubluban
Mika alta pirisyun ka at salu mu saskup neman
Ating ngening asasali medisinang pikabalwan
Produktu ning makabayung teknolohyang pakipatyan,
Itang metung a tabletas sapat ne king panamdaman.
Tiyak king saguling oras kumayap kang mabilisan.

Nung sakali alang talab king panulu e mipaldan
Munta na ka at palawe ketang modernung ospital.
Karin dakal la ring gamit teknoloyang masibukan
Saguli da mung abalu nung nanu ing kasangkanan.
Bukud pa karing mediku, dalubhasa’t memagaral
Karing bayung teknik ngeni king ospital gagamitan.

E LA MAKAKAYAP (KATLUNG TALAKAD)

Mekad ikang dapat tuknang king sabla mung kayabangan
Uling aku e ku byasang kabud sumukung makanyan,
Agya rugung babayi ku balu ku ing makilaban
Lalu na king kalupa mung alang sakit pakyarapan.
Ding yinapse mung matulid ala la ngan kalinawan
Anti lang burak besibas mu king danum a anting Kristal.

Bayu ke pa inuman ing rereseta mung tabletas
Munta naku king natural masanting a babye lunas.
King banayad a masahe at ditak a pamanimas
Panamdamang sakit buntuk saguli ya mung milabas.
Pota galang medosis ku king panulung kekang gingkas
Agyang e ku bisang munta king ospital ku miparas.

At nung bisa kung paynawa king ospital e ku munta
Uling pota lalu ku pang mikasakit king alaga
ding serbisyung amanwan mu kambe da ring kwartu’t kama
Pota lalung mayataki, ing dumakit punerarya.
Mayap na mu ketang bale kambe ding kakung pamilya
Saguli ku mung salese king lugud da’t panalala.

LAKANDIWA:

Tuknang ko pa…tuknang ko at kanaku makiramdam
Uling tutu kong papali king paksa na ning Crissotan
Aku iting lakandiwa marapat kung mamagitan
Ban e munta king matsura ing kekong pamiyalitan.
Ing layun na ning Crissotan katuliran yang paytunan
Aliwa ing pamipukul dinat king kekong kalaban
Uling pota nung paburen malaus kong mipukpukan
At erana akilala kalwal yu keting himpilan.
Anya naman pakisabi karing sablang makiramdam
Panayan yukeng Sabau kadwang dake ning tultulan.

(Ing kadwa nang dake niting CRISSOTAN migale ya ketang 6 ya ing Agosto keta mu ring mesabing Radio station DWBL 91.9 Bright FM.

LAKANDIWA:

Ngening bengi pasibayu kaku la ngang pupugayan
Deting ngeni makatutuk, makiramdam king tuntyunan
Benging Dyos pu ing payabut king kekayung kapanayan
Keting pamanaluki yu kening Bengi ning Crissotan.
At bayu ke pasibayung ibuklat at pagumpisan
Ing kadwa nang dake niting makasadyang pamilaban
Deting adwang mangagaling, deting adwang matenakan
Tanggapan yung pasibayu ining kapasalamatan.

Makakayap La O Ali Deting Bayung Teknolohiya
King Bye Da Ring Sablang Tau, ya ing ngeni mibye Tema,
Marapat dang pakibatan deting kekatang Poeta
A nandin pa bisang mapse, maynip na lang manenaya.
Inya ba lang mikadiwa palakpakan tala sana
Ibye tamu ing mapaling pamananggap sa karela.

(Audio……….. Palakpakan…..)

At ngeni pu awsan kune ing mumunang mitalakad
King panig nang ngana kanu ing manyambut ya ing dapat.
Uling bayung teknolohiya tutu la ping makakayap
Kareting sablang memalen makatwa man o ding anak.
Inya ngeni ing adwan ku ibye taya ing palakpak
Kening matikding Poeta king Mexico ya menibat.

MAKAKAYAP LA (KAPAT A TALAKAD)

Sadya yatang ing kaustan niting bayung tyeknolohiya,
E na pansin ning kalaban o tutu nyang pintasera,
Karing sablang sinabi kung kayapan ning kakung tema,
Purus namung negatibu ing balu nang ibarongga.
Inya ngeni sasabyan ku king yapse ku miadya ka,
Itang anggang kabalwan mu keka na ngang isadya na.

King modernung pamibye bye mabilis na ngen’ing sabla
Mabilis ing pamaglakbe papunta aliwang bansa,
Uli da ring mangaragul barkung makapaning aya
Ampo detang makabayung eroplanung makabigla.
Pota e na naman balu ding aliwa pang balita
Malwat nong miras king bulan detang taung mausisa.

Palibhasa ing kalaban paragul de ding makatwa
Inya naman ing isip na anti yang makatawli pa.
Insanu ing pilinan mu nung bisa kang maglamyerda
Itang mabilis a awto o mabagal a gareta?
Kanyan dana ka husgahan, ding makiramdam kekata,
Nung gareta ing pakibat masambut kang alang sala!

E LA MAKAKAYAP (KAPAT A TALAKAD)

Tutu pin ing sasabyan na nining kakung kabadbaran
Mabilis ing panyatang na karing lugal pupuntalan
Dapot e yata mamasa karing ngening pahayagan
Karing sadyang makatakut aksidenting daranasan
Pauli ning makabayung teknolohiyang pagmayabang
Dakal la ring mangamate king malati mung kamalyan.

Eroplanung mangabilis king babo ning kalawakan
Pilan no ding meyangu bye king e da naman piadyan
Metung ne ing Presidenting liguran da ding keraklan
Itang Ramon F. Magsaysay inidulu ning balayan.
Detang barkung amanwan mu pasari dang kalungkutan,
Karing pamilyang magsalbat likwan da ring pakamalan.

King garetang sasaken kung kukulyutan nang kalakyan,
Bista man at misnang kupad king isip ku makapaldan.
Bakit ali? Kabang Karin manene ming paglabasan
Ing malawak a kakewan pagumasdan ing asikan
Karin akakit kung sabla, itang sablang pipagalan
Ning pakamalan kung Ibpa alang tuknang mananaman.

MAKAKAYAP LA (KALIMANG TALAKAD)

Sabi kuna e ku sadyang magkamali king isipan,
Nung ing garetang makupad ya itang kayang pilinan.
Uli na ning pangatawli ning utak na ning kalaban,
Angga detang sablang gamit mitatawli la mu naman.
Mekad potang aku na ing mapili kening Crissotan,
Mipakama nya ing watas ketang e sadyang kabalwan.

Mekad e na naman balu Poetisa kung kayarap,
Dakal na itang pamangan saguli na mung ayapag,
Ating “instant” tsokolate ampong oatmeal a pang anak,
Asadya mung mabilis nung mamaligwa ka neng abak.
King paugtwan at hapunan ati nang asaling agad,
E kaylangan itang malwat, pamisadyang mitnang kupad.

Nung atin ka mang bisita king bale mu a kasabi
E mu na rin poprobleman ing pamangan a isilbi
Uling atin nang McDonald o kaya itang Jollibee
Saguli kang maka order I deliver da pa iti.
Teknolohiya itang sangkan obat ini malililyari
Makapangan kang manyaman agyang nanung oras ngeni.

E LA MAKAKAYAP (KALIMANG TALAKAD)

Akalingwan nana yata, nining kakung kabadbaran
Ing kulturang likwan da ring kekatamung pipunpunan
Anting metung ya kareti maki dayang Kapampangan
Marapat mung panugali maselan ka king pamangan.
Aliwa ing lutung baleng maingat tamung pamitan
Agyang deng e taga keti paninapan dang apangan.

Nanu namo ing akakwa karing lutung mabilisan
Sobra sobrang pamaniti itang karelang gagawan,
Pati itang panyangkap da e masanting king katawan
Uling deti ma betsin lang malwat da nang papatuknang.
Inya naman akit mula agyang karing kayanakan
Nung ala lang alta presyon, ding batu ilang mituran.

Migising ka o poetang lalabis king kayabangan
Pota detang kekang apu ila nang mangasakitan,
Itakwil la’t ipasara ing marapat mu pang gawan
Ban mawala la ring pesting tubu mu itang isipan.
E ka kaya kabakas da inya mula kakampiyan
Sabyan mumu ngeni kaku ing buntuk mu yang pukpukan.

MAKAKAYAP LA

Aba, agyang e papatul karing kalupa nang Eba
Nung aku na ing hamunan mekad ngeni tanggapan na
Uling e ku buring ining kakung buwak masira ya,
Kaybat ku pang pepa-ayus king parlor ning kakilala!

E LA MAKAKAYAP

Awa sige nung buri mu dening bayu kung sapatus
Ilang ngening gamitan ku king buntuk mu pamalatuk,
Uling ngana ping Ima ku e ku dapat mika lunus
Karing taung labis labis potang ilang magparatut!

LAKANDWA

Ngeni dapat kung libutad kekong adwang milalaban
Uli yatang e masanting iyang kekong pisasabyan,
Detang sablang makiramdam alang akwa king atbanan
Nung purus mung mangaparas a amanu ing sasabyan.
Inya ngeni ing kutang ku bisa ko pang itulid yan
Ban kanita malaus ya ing Bengi na ning Crissotan?

Ika Poeta ning Mexico?……………. Ika naman Poetisa?

Nung makanyan, ibalaus taya ing pamipalitan
Katuliran deting adwa ba tamu ngang makinabang
Karing aral a yapse da at ali ding parunggitan
E masanting darmdaman lalu detang kayanakan.
Pasibayu adwan ku pu mangatni yung palakpakan
Ba’no man sang mikadiwa deting adwang matenakan.

MAKAKAYAP LA (KANAM A TALAKAD)

Karing sablang makiramdam paumanhin ing adwan ku
Nung sakali akalingwan panugaling maka ustu
Tanggapan yung aku metung ku mu naming tau
Maki pusu’t pilubluban, manasakit kalupa yu.
E ku buri ing awsan dang paratut ampong magarbu
Uling sabyan ku’ng katutwan simpli kumung ortelanu.
Dapot agyang ortelanu ining kanakung kabilyan
Metung ku ring tataluki karing bayung kabihasnan
Pamamasa karing libru makaragdag kening belwan
Gagawan kung anting bisyu aldo aldo e selanan.
Inya naman nung panig ku yang ngeni tatalakaran
Uling iyang abalu kung makakayap king lelangan.

Pota e na naman balu ning Poetisang kayarap
Ing babye da ding “computer” karing sabla makakayap
King milabas pilang banwa iti e sadyang pigagap
Anti mo king “science fiction” anti lamu king paninap.
Dapot ngeni akakit mu agyang detang kekang anak,
Marakal la ababalu, kabyasnan a asasangap.

E LA MAKAKAYAP (KANAM A TALAKAD)

Marakal la ababalu ngana mo ning kabadbaran,
Dening ngening makayalto salukuyang kayanakan
Pauli na ning “computer” bayu pa mung pigamitan
Dapot ngeni mayayakit ing babye nang kapanyiran.
Lalu karing panugali at mayap a kasayalan
Maragul ya apasari karing anak mung sasabyan.

Buri daka sang hamunan nung atin ka ring panaun
Ban karetang computer shop mamasyal ka’t maglimayun
Karin mu la sadyang akit kayanakan pakatipun,
Manenayang makagamit, king eskwela magbulakbul.
Itang perang maging bakal imbes karelang atipun
Karin dala gigisanan kilub na ning patingapun.

Ing masakit nung balu mu keka ku ngeni ipasyag
E ra male ding pengari nung nanu ing mararapat.
Kabang ila magobra lang anggang binit dang gugunyat
Ba do sanang apagaral ding pakamalan dang anak
Dapot ngeni nukarin la? Atilu king “computer shop”
Kelingwan ing pamagaral, pamamyalung ing pigagap.

MAKAKAYAP LA (KAPITUNG TALAKAD)

Mangatukup ya king asbuk ing kalabang Poetisa
E na balu nung ninu king malilyari dinan sala,
Obat pati ding computer ila na ding sisiyan na
Nung sakali e la lulub estudyante king eskwela.
Kanyan yu ne akaliskis tatalakaran nang tema
Kulang ya king katuliran ampong ala lang sustansya.

Pangalwal da ding computer dapat ka pang pasalamat
Uling deti maragul la kasaupan karing anak,
Pamanyaliksik dang belwan ngeni ena pin mabayat
Imbes munta king aklatan munta ne kingcomputer shop.
Karin nung mamaligwa ka akit mu yang agad agad
King misan mung click na ning mouse akit mune ing pakibat.

Nung sakali’t ding magaral maging bisyu ing makanyan
Atyu karing pengari da ing marapat a kaustan
Nung matibe ing pundasyun king pamilya menibatan
Agyang nanung tuksu ita e malyaring amuyutan.
Dapot nung ikang pengari e mo sadyang subaybayan
Maragul ing kesa ali abalu da kamulangan.

E LA MAKAKAYAP (KAPITUNG TALAKAD)

E ku sadyang tatanggapan katuliran ning kayarap
Uling ding kakung pengari tutu la muring mayagap
Inya naman akung iti peparagul karing anak
Disiplinang king ugali makayubug, makakayap.
Kaburyan da ding aliwa makanyan mu naman mekad.
Uling itang ikanono deting anak yang paninap.

Ating adwang klasing tau keti babo ning sikluban
itang metung a manloku ampo itang pamaglokwan
ing manloku ing hangad na piragli yang manakitan
inya agyang nanung bage pipilitan dang gagawan
lawen mu la ding mikwalta imbensyon yang gagamitan
ban kanita deting tau mangagisan la pibandyan.

Pagmaragul mung imbensyon a awsan mung teknolohiya
Dapat mu ing makasaup at E makasira la pa
lawen mu ing pesari na gewang bomba atomika
pilan lang libung lelangan ding mengawala kaladwa
kaybat mulang bigsakanan Nagasaki’t Hiroshima
adwang balen Karin Hapon alus mewala king mapa.

MAKAKAYAP LA (TAWLING TALAKAD)

Masanting pi’t binggitan me itang bomba atomika
Metung karing imbensyun na nitang bansang Amerika
Isipan mu na mu watas nung e la mibagsak deta
Karing adwang lugal Japan, Nagasak’t Hiroshima
Mekad angga man sa ngeni mabibye tang alang kwenta
Pauli ning makatakut a banta na nitang gyera.

Nung basan me ing historya Karin akit ing katutwan
Detang bansang Axis Power ing marok dang kapagnasan,
Sakupan de iting yatu ban karelang ipayiral
Ing gubyernung ing buri da ing karela ya mung tukyan.
Nung bisa ka king lalam na ning upayang “dictatorial”
Kaku watas e malyari, e ku sadyang payagan yan.

E LA MAKAKAYAP (TAWLING TALAKAD)

Ninu wari ing mabisa king gyerang makapinsala,
Lalu karing mangalating, karetang mangaynang bansa.
Uling nung akung sakupan at ilako da upaya
Mekad agyang babai ku talan na ku ring sandata.
Ing e ku mu buri watas kalabisan nitang gewa
Halus ing meto sikluban mebura ya king masala.

Para kaku ing balang bye e ya marapat masintang
Uling iti itang Diyos yamu kabud ing miglalang
Inya ngaku alang ninu man ing marapat manutang
Agyang itang teknolohiya a kaku mu pagmayabang.
E me balu ing kasebyan, “Nung bye ing kekang inandam
Ing marapat mung ibayad ing sariling bye mu naman!”

LAKANDIWA

Kaybat yu nong dimdam deting adwang watas mipanapse
Karetang katuliran dang king isip da pa selese
Ngeni naman akung iti lakandiwang manantabe
Pamibadbaran ding adwa ngeni pupututan kune,
Ban kanita damdaman yu ing marapat managumpe
King labanan dang kinaba mayubu ampong makule.

Makabayung teknolohiya a tema na ning Crissotan
Makakayap La o Ali itang kutang nang lalakwan.
Nung suryan ya sadyang babye e mu ditak a kayapan
Lalu iti nung magamit king masanting a paralan.
Dapot iti nung sinobra king e dapat karaptanan
Maging sangkan ban kayapan myalilan yang kasiran.

Inya naman kekong sabla ngening bengi makiramdam
Babalik ke ining kutang king ba ye sang apigunam.

…oooOooo…

Romeo S. Rodriguez
Del Carmen, San Fernando, Pampanga
Julio 17, 2010

Posted in PL Romeo S Rodriguez, Poeta Laureado | Leave a comment

Mayap a Kayabakan


Kanyaman dang lawan deng sampaga ning Ginu. Nung etamu pane mamalagwa apansin tala at abau banglu anti ning planu ning Linalang.

Mayap a aldo pu.

Posted in Pretty Lisa | Leave a comment

Maestra

nang: Dolly Poylorenzo Gigante
(Dalagang Baryu)

kekayu yang lawan ing metung a MAESTRA
yang bayaning talaturu king iskuela,
king bista man mababa ing sueldo na,
matula nang gagampanan ing obra na,

dapot ustung misan kaya malilyari
potang king kamalian darapat la deti,
nung usuka’ nala balang e malili
yapa ing kamuan ding aliwang pengari

Posted in PL Dalagang Baryu, Poeta Laureado | Leave a comment

Mayap a kayaldawan



Pilan na mung tudtud, Pasku na.
Mayap a kayaldawan.

Posted in Pretty Lisa | Leave a comment

ORAS

December 29, 2015 at 3:32pm

Tutung maulaga ing balang segundu
Dakal nang malyari ustung atrasadu
King pamikatagun sira ing areglu
Ustung e tinupad tutung makabatu

Dapat tang isipan ding dintang king oras
Giang dakal gagawan karelang inatras
Ban kanita akwang kagad lang miparas
E da buring siran ing karela batas

Ing telagang gawan king oras pisabi
E na magagawa ampon malilyari
Ing ditak minutu kekang pangatawli
Sira no kundisyun ding kekang kasabi

Igit pa king gintu ulaga ning oras
E tane abalik kaibat nang milabas

Ing Babaing Matun 12/29/15

Posted in PL Kate Lapuz, Poeta Laureado | Leave a comment

Crissotan: Sukat O Ali Ing Mika-Diborsiu

PL Rodel Gozum
Silaba 12 Sesura 6/6

Lakandiwa:

Mayap a oras pu kekayung manalbe,
“dispu” ing kekayu mapali kung babie.
King pamanagun yu matula kung tune,
salamat king oras a kekong dinake.

Ditak mung pinandit magumpisa ta na
at king entabladu maglibutad na la,
ding aduang matikdi at biasang poeta,
ban pilabanan de ing metung a tema.

Ing pibadbaran da ring poeta tamu
nung sukat o ali ing mika-diborsiu.
Makiramdam ta sa karing argumentu
a iyapse da ring aduang mangamanu.

Dening mag-crissotan ba lang mikagana,
at ban king upayang pakasamasnan da,
potang libutad la at magpakilala,
king matning palakpak salubungan yu la.

Ban e na maglambat awsan ku no ngeni,
ding poeta tamung dinayu pa keti.
Ikang king wanan ku, munta na keni,
at ipakilala me’ing kekang sarili.

Mumunang talakad na ning maglualu king e sukat mika-diborsiu.

Mayap a oras pu budning lakandiwậ,
lakuas na kekayung tinagun a maldậ.
Ing diborsiung iyan kakung pamasalậ,
e sukat miral king kekatamung bangsậ.

Yaku i Jonh Paul a kekong talasuyû,
a migmasikan lub ban keti dumayû.
Ing panig a kakung keti ‘pagluwalu,
pagumpisan ku ne’t pakasurian ye pû.

Ing diborsiu e ya sukat maging batas,
king balayan tamung atin Dios a matas.
Ing diborsiung ini e ya dapat miras,
karing bebe na ning bangsang Pilpinas.

Malinong sinabi ning banal a Biblia,
ding piyabe ning Dios bilang miyasawa,
ing ninu man tau, anggiang ari ya pa,
ala yang upayang pikawani na la.

Nung magi yang batas ing diborsiung iyan,
ding pamilya tamu kaya lang lasakan.
At ustung iyan ing meging kalakaran,
magi yang mabuya pati ing balayan.

Lakandiwa:

Bayu ta isundu, kakung ‘paganakậ,
e ko sa manapse matsurang salitậ.
E ko mipalmura at e ko mimimuậ,
amanung mapinu’ing kekong isambitlậ.

Pakapili yo ring amanung ibugnus,
ding ala king paksa e yo babalaus.
Sayang mu ing oras nung ding kekong puntus,
misna la kalaut at purus lang busbus.

Ing metung kekayu kabang manyabi ya,
ikang king sumangid e ka pa mamatba.
Potang asaglawe na na ing buri na,
ita ing pinandit ban salangsang na ka.

At ing maulaga, daptan yu’ing agyu yu,
ban mikuswelu la ring manalbe tau.
Kanita aryan de ing crissotan tamu,
at akit de leguan ing Sisuang Amanu.

Ika naman ngening king banda kung kayli,
ing magpakilala at keni manyabi.
kaybat mong pigayan ding tinagun ngeni
ilantang mu no ring puntus mung sarili.

Mumunang talakad na ning magluwalu king panig na ning sukat mika-diborsiu.

Mayap a bengi pu ginung lakandiwậ,
antimurin kekong pesitagung maldậ.
Yaku pu i Crisha a keti migsadiậ,
ban ing matulid ku kakung isambitlậ.

Nung mika-diborsiu e na buring sabian,
a ring miyasawa magdiborsiu no ngan.
Detang mikalugud e de yan kailangan,
uling masaya ing karelang kabilyan.

Dapot ding miyabeng e na mikasundû,
at aldo’t bengi lang mipamarug takû,
Kesa king e na la tuknang mipamalû,
ing mag-diborsiu la ing masanting namû.

King Vatican mu at keti Pilipinas,
ing alang diborsiung mimiral a batas.
Karing bansang dakal a biasa at watas,
ati’nang diborsiu maski nuka miras.

Ing batas a iyan ala yang kebalwan,
nung matatag ya o ali ing balayan.
Uling karing bansang mimiral ne iyan,
atin maina karen at atin masikan.

Kaduang talakad na ning e sukat mika-diborsiu.

Uling gewa ra neng batas ding aliwậ,
gawan ta nia naman king kekatang bangsậ?
Sukat mung ganakan ding bie a masirậ,
uli ning diborsiung kekang paningayậ.

Lawen mu’ing sitwasyun karin Amerika,
uling ing diborsiu batas ya karela,
singkwenta porsientu karing kakasal da,
magdiborsiu na la mapilan mung banua.

At karing kinasal a pepasibayu,
ing diborsiu lakuas matas ing por sientu,
Nung iyan malyari keti kekatamu,
makalunus ya ing daying Pilipinu.

Nung atin problema kilub ning pamilya,
sukat rang uluan ding aduang miyasawa.
uli ning king altar ing pisumpanan da,
lungkut ampong saya itang pisulu ra.

Ala lang pisabi a potang king gipit,
magdiborsiu la at tsaka na mulandit.
Ing pisumpanan da, pati ing masakit,
pisulu ra iti anggiang pang mapayit.

Kaduang talakad na ning sukat mika-diborsiu.

Maya’pa pin karin bangsang Amerika,
detang magdiborsiu makakasal la pa.
Nung bigu la man king mumunang kasal da,
babie na ning batas ing bayung umpisa.

Ding miyasawa king keti kekatamu,
nung ing relasyun da misna ne kagulu,
uling ala tamung batas a diborsiu,
mikawani namu’ing gawan dang panulu.

Uling kasa’la pa’t mikawani lamû,
nung manakit la man manulu king pusû,
e la makakasal ania’ing marapat mû,
maki-apid la king bayu rang kasuyû.

E ku sasabian ing e da na larinan,
ding miyasawa ing problema rang disnan,
dapot ing paralan nung mesubuk na ngan
sukat mung atin lang batas a atrasan.

Nung ing pami-utus da ring miyasawa,
impienus na itang akakawangis na,
ing diborsiu sukat maging batas na ya,
ban mipagkaluban lang bayung umpisa.

Katlung talakad na ning e sukat mika-diborsiu

Nung magi yang batas ing diborsiung iyan,
karing miyasawa nung masanting ya man,
ding anak da ilang sumura kabilyan,
uling ding pengari misagsag la dalan.

Kaibat ning diborsiu, nanu ing malyari,
nung dagu’la ren a metung na pengari?
Ding mura dang isip mabigla lang pilmi,
at siguradu mung atin magribeldi.

E na maging normal ing pamandagul da,
nung metung niamu ing lulugud karela.
Ala nang malagung bukas a manaya,
uling melasak ne’ing karelang pamilya.

Ding aliwa karen magi lang kriminal,
at king balen tamu ala lang masabal,
pauli namu ning ding pengari dang mal,
ing diborsiu pitlud ne’ing karelang kasal.

At nung miras na ing makiasawa na la,
potang datang na ing dakal a prublema,
mekad ing diborsiu uling batas na ya,
tukian da la bakas ding karelang matua.

Katlung talakad na ning sukat ing mika-diborsiu.

Ding miyasawa a batang mipalmura
at king aldo’t bengi mipanasakit la,
ala man diborsiung misagsag karela,
maluat neng melasak ing pamiyabe ra.

Mas makalunus la ring anak a paslit,
nung ing malilyari bata rang akakit.
Bala ra ustu mu ing mipanasakit,
ania dagul la a king pate malapit.

Atin pa karen ing magmalamarine,
e la bubulad at kabud la lalawe.
Angga king tumua la e na la salese,
uling meragu’la king magulung bale.

Nung ding miyasawa mipagdiborsiu la,
ing gawa’na ning hwes pakatimbanga’na,
nung ninu karelang aduang miyasawa,
ing sukat manyese karetang anak da.

Kesa king dagu’la ring anak king gulu,
ding pengari sukat na lang magdiborsiu.
Maski ing manyese, pengari niang solu,
responsabli neman iting siguradu.

Kapat nang talakad na ning e sukat ing mika-diborsiu.

Nung atin diborsiu, ding aliwang tau,
anggiang alang sangkan, maniad lang diborsiu,
Lakuas na nung atin lang akit a bayu,
lakuan dia kabud ing asawang kasulu.

Makalunus no man ding karelang lakuan,
batingan da la mu anggiang alang sangkan,
nung itang makanian, malyari rang gawan,
ing indu ta’ng balen, e mayap karasan.

Nung alang diborsiu, magi lang matibe,
ding sablang pamilya kilub da ring bale.
Uling ding asawang kabangal ta king bie
e magsilbing kabud ta la pakilibe.

E ta la apusan ding aliwang dayî,
ing diborsiu sukat tayang e aburî.
Iti e ya para king liping komanggî,
a malugud karing asawa na’t lahî.

Ing diborsiu e ya sukat maging batas,
king pakamalan ta’ng bangsang Pilipinas.
Ding batas a dapat tamung ibalangkas
detang maging susi ning masalang bukas.

Kapat a talakad na ning sukat ing mika-diborsiu.

Atin miyaliwang uri ning diborsiu,
pilinan taya ing bage kekatamu
Ban e marapat ing katatakutan mu,
e tamu makiapus karing Amerkanu.

Uling Amerika, anggiang alang sangkan,
adiborsiu me ing kekang pekasalan.
Basta ing adua’ning kekang kakawanian
ibie mu sa kaya, alang pisasabian.

Keti kekatamu, nung e ta yan burî,
atin ta’ng aliwang istilung apilî.
Ing diborsiu dinan tayang pasubalî,
dapat atin sangkan ing pamikawanî.

Maski na magi yang batas ing diborsiu,
alang mamilit ban magdiborsiu kayu.
Dapot detang bisang lumual na king gulu,
sukat lang mirinan kapanayang bayu.

King Ehipto’t Gresya pati na king Roma,
ati’nang diborsiu keta pang minuna,
King panaun tamu a makabayu na,
kailanga’na ne yan ning balen ta’ng sinta.

Lakandiwa:

Sumahan yu nala ding kekong inatba,
ban ku lang asuri aptasan yu na la.
Kaibat kong tinimbang ding kekong panyara,
abalu yu ne ing migwaging poeta.

Kalima at panyarang talakad na ning e sukat ing mika-diborsiu.

Pasibayu ku pung babie pasalamat,
at tinggap yu kami karing aduang gamat.
Sana pauli da ring puntus kung biklat,
atin kekayu ing kanakung amulat.

Ing diborsiu e ya bage kekatamu,
uli ning makadios tamung Pilipinu.
Ing kasal pablasang tutu yang sagradu,
e sukat mapatlud uli ning diborsiu.

Uling ding pamilya asias no ning bangsa
ustung ing diborsiu batas neng megawậ,
daka’lang pamilya detang mangasirậ,
ania ing balayan magi yang mabuyậ.

Karing anak tamu dakal a malili,
nung metung nia mu ing tuturung pengari.
Maraka’la karen detang magribeldi,
magi lang kriminal, babayi’t lalaki.

Ania sa kabalen e tamu pabustan,
a maging batas ya ing diborsiung iyan,
uling perwisyu mu itang kayang dalan,
at e makasaup king indung balayan.

Kalima at panyarang talakad na ning sukat mika-diborsiu.

Ati’nang diborsiu mabilug a yatu,
Vatican mu ala at king kekatamu.
Karing bansang atin batas a diborsiu,
manuala la naman atin Dios ding tawu.

Ding isip da uli ning makabuklat la,
gewa deng batas ing diborsiu karela.
Ban detang magdulap king bayung pamilya,
mipagkaluban la pang bayung umpisa.

Ing diborsiu ala yang siran pamilya,
ding maniad kaniti din mung miyasawa,
a ing pamiyabe sadiang lasak na ya,
at e na malarin ing pamiyutus da.

Ding miyasawa a masayang mabibie,
ing diborsiu e re kailangan a bage.
Deta mung sawa na king palmura’t pate,
ilang magdiborisiu uling kailanga’ne.

Ilawut na la ning diborsiu ring anak,
ibat king impiernus nung nu la misaldak.
Ania king matsura ban e la mitulak,
ing diborsiu sukat taneng pakibalak.

Lakandiwa:

Kasakit na nining kanakung aluban,
uling karing pago ku ya makapusan,
ing pamanatul nung ninung mekalamang,
karening poetang tutung matenakan.

I John Paul ustung ya itang magsalitậ
e ku ayaguantang e ku mipangangậ,
uling ding puntus a kayang pemasalậ,
tutu lang malino at mabayat binậ.

Potang matba ne man i Crishang matikdî,
apapatima’no ring kanakung labî,
uling ding amanu a kayang bibilî,
misna la katimbang at pilî lang pilî.

Ania ngeni yaku masakit ku buntuk,
king batung maragul anti ra kung pikpuk.
E ku na balu nung ninung kakung ipuk,
king lukluka’na ning migwaging kalauk.

Ania makisabi kung mayap kekayu,
magparalampu kung sana saupan yu.
ing matni palapak karing ituldu ku,
iya ing minyambut king crissotan tamu.

PL Rodel E. Gozum
12 Nobiembre 2017
Munoz, Lungsud Ning Quezon

Posted in PL Rodel E. Gozum, Poeta Laureado | Leave a comment

Ing Malyap Kung Paninap


Lorung Malabit
Silaba 12 Taladtad 4
Sesura 6/6 Estropa 9
*
Kanita bala ku, malyap ka’ng paninap
a anggiang nang daptan, ku e ku arakap.
Ing e kata bage, maluat ku nang tinggap,
makagyu na kaku, ing pasuglapsuglap.
**
King sisitsit na ning, kalulung pusu ku,
magmaklak-maklakan, ku’t e ku sikasu.
Uling talus kung ing, yumu ning lugud mu.
anggiang kapilan man, e ya maging kaku.
***
Sisikilan ku ing, kakung daramdaman,
a gugutgut kaku, angga king pagkeran.
Aguantan kung pilit, ining kapalsintan,
pauli ning ala, iting kapanayan.
****
E makalingad ing, alangan ku keka,
uling malagu at, kasibulan mu pa.
Samantalang yaku, maung kung kupas na.
Ing kabayangnan ku, linipas na sinta.
*****
Pablasang metung kang, sampagang malagû,
dakal a talubang, a misasaglulû,
ban king kekang banglu, ilang makasamyû,
nung tanggapan mu ing, yampang dang pangakû.
******
Anggiang ninu man ing, sumuri’t lumawe,
malaut kung tutu, at e ko kapante.
Ania binurian kung, ken na ku mung lele,
ban king upayang e, ku mipakarine.
*******
Napun aniang kaku, kabud mu sinabi,
a king kekang pusu, yakung makibandi,
e ku na balu nung maglua ku o maili,
e ku na aintindian, ining malilyari.
********
Magsilbi wari ing, diosang anti keka,
lugud ya kanakung, maluka at matua?
Malilingo na ku’t, e ku na abut pa,
nung maninap ku mu, o iti tutu na,
*********
Nung ing malilyaring, iti paninap man,
e na ku talakad, king kakung pagkeran.
Uling ing ligaya, a kakung pamitan,
king kalulu kung bie, ngeni pa dinatang.

PL Rodel E. Gozum
24 Setiembre 2017
Munoz, Lungsud ning Quezon.

Posted in PL Rodel E. Gozum, Poeta Laureado | Leave a comment

“KING UNUS NA NING BIE”


-neng ORLY MANALO DIZON

Sucad: 6/6; Orthografiang: C-K; Rimang: balang anam a talata;
Nov. 8, 2018.

1
Nung nanu man itang / keca ala ngeni
A malambat mu nang / aduan king sarili,
Iti keca ya sang / iplanung masusi
Ban keca miras yang / alang duda iti.

2
E ca mamirapal / ‘tsaca e paisayang
Oras ampong pagal / keca lang den timbang,
King ba mung atangal / nung nanu ing culang?
Sipagan yang dacal / king pago mu yatang.

3
E bala nang buri / ta keti carinan
Acua lang piragli / at e na cailangan,
Pa ing magpursigi / king ba lang acamtan
Dapat mu’t cauangki / ya’ng capibabatan.

4
Ing menasang aduan / tamu king Dios Ibpâ
Itang miyatbanan / la detang pinunlâ,
Tamung capagalan / ampong tinulung luâ
A meguing puhunan / king ba tang mipalâ.

5
Nung miyayo man keca / at e mu alisyan
Itang king ucul mu / alang capupuntan,
Ding planung miyacma / e la carampatan
Mentra king umpisa / ing lub e mu painan.

6
Macanian ya ing bie / ta keti king yatu
Atin yang cayabe / pamagsadian ustu,
Sipagan at cambe / ing basbas ning Ginu
Mapilan tang pake / datang lang piyadu.

7
Nung ing naman suerti / keca mipagcalub
E ya king sarili / mu iti isinup,
Idake ya iti / abe ing cusang lub
Ban ya’ng manatili / king pusu ing lugud.

8
Ing tau e bucud / king asbuc mabibie
Cailangan ne’ng lugud / da ding catubale,
A magsilbing buclud / na ning pamiyabe
Ampo ya ing tucud / KING UNUS NA NING BIE.

Repost: DIZLAG FARM

Posted in PL Orly M Dizon, Poeta Laureado | Leave a comment

Ing Patipati

Makuyad A Kuentu
PL Rodel E. Gozum

“Luseeng!” nganang gugulisak tata kung manibat king kusina kabang lalabulan na king tsupan ing kayang tatamban. “Dinan mu neng pamangan ing patipati ko. E me daramdaman mepayus ne king kakakyak uling danupan ya.” Binili ne ning matwa kung babai ing susulsian nang kamisa de tsino. “O bat e mu nya mu kasi ibulus ing busit a sese mu ban e nya mu maka-abala? E mu akakit marakal ku naman a gagawan?” ngana ning matwa kabang ume ya sanang talakad. “Makanu keng ibulus yan buri meng mebateng?” pekibat nang tata ku. “E ra ne man kalupa ring aliwang pati-pati yan a byasang muli.” “O inda ya ku na mu pu, tutal ala na ku man gagawan,” ngakung sinabat karela . “Pota pu pipaten yu ne naman ing ayup a iyan.” Kinwa ku king paninggalan ing pamangan ayup kabang ing indu ku mibalik ya king pamanyulsi. Binuklat ke ing malati nang pasbul ning awula a makasabit king kilwal na ning awang at saka ke dininan pamangan ing kule matuling a ayup. “Mila, manapag na kayu, malapit nang malutu ini,” ngana pang tata ku. Sinubli ku ing pamangan ning ayup king paninggalan, kaybat sinopan ke ing inda ku king pamanapag.
Bilbal na ning pengari kung lalaki ing kataimikan kabang mamangan kami. “O Mila, bukas pala mamanikan no ri pareng Elias. Anti na ning asabi ku keka, pekikasundu ra na ka kang Jaime, ing pangane nang anak. Uling king sumlag piyesta ta na, iyagnan da na mu ing kasal yu.” Bigla kung milako ganang mangan. Binili ke ing kutsara at ume naku sanang talakad aniang linawe nakung maratnang tata ku. “Bah, Mila, kapilan ka pa meging bastus?” ngana king masias at mitmung upayang siuala. “Ustung ginulut ka king apag aini, aliwa mu yaku ing e mu ginalang nung e pati na ing grasya ning Apung Ginu.” Mipaglalawe kami ning indu ku. Maski alang linual metung mang amanu karing labi na, balu ku ing buri nang sabian. Linukluk kung pasibayu kabang belaus na ning tata ku ing sasabyan na. “Para keka mu naman ing gagawan kung ini loko. Makualta la ampong maragul a pibandyan di paring Elias anya siguradu na ing paintungulan mu kang Jaime.” Bisa ku sanang magmatulid dapot sikmal naku gamat ima ku uling balu na lalu mung kumaba ing pisasabian at muli mu rin king kang tata kuya ing tawlng salita. Meyari ing apunan a alus alang metagin king pamangan ku at ala nang amanu pang linwal karing asbuk mi ning indu ku kabang e pepatugut miglitanya ing pengari kung lalaki.

Magbiling-biling ku king pagkeran. E ku mipatudtud. Makananu na ing paninap kung maging mestra? Awa tutu a ring babai king lugal mi alang mayayari uling maranun da lang pakyasawa ring pengari ra. Dapot e ku paburen ing mangari ku karela. Sayang ing kabiasnan ku king pamagaral nung nung muli ku mu king pamamipi ampong pamaglinis bale. Di koyang Jose at Lino mu wari ring atin matulid magaral? Metung pa, ala kung buri anggiang ditak man ketang Jaime a ita. Makananu kung maglubas king arap na ning metung a lalaking e ku kakilala at e ku kaluguran? Makananu kung ibie ing sarili ku king metung a lalaki a misan man e ku pa akatalamitam? Makananu kung isuku ing buu kung bie at pangatau king kabang panaun king taung balu kung sinali kanaku at e ku man balu nung atin lugud kanaku? Kabud ku na wari ibali-ala ing tagimpan ku uling babai ku mu at ban masabi mung metung kung mayap at mapamintung penganak? Makananu ing paninap kung durutan ke ing mabilug a yatu potang datang ing panaun?

Nung nanunanu pa ing lulub king isip ku aniang atin kung dimdam kakatuk king pasbul na ning silid ku. Kabuklat ku king pasbul agad na kung kinawul ning ima ku. Dimdam ku ing mapali nang luang papatak king salu ku. “Ume ka keni atin kung ipakit keka,” nganang sinabi king pilatan da ring siguk na. Tinayid naku gamat papunta king silid dang adwa ning pengari kung lalaki.

Kalub mi king silid atin yang kingwa king pekalalam na ning baul a lulanan papelis. Inabut ne kanaku at ikit ke ing kinupas nang litratu ning metung a lalaki. “I Manuel iyan, ing sinta na ning bie ku,” nganang megumpisa. “Dakal kami linalang paninap. Ala kung liguran a aliwang lalaki nung aliwa mu ya,” ngana king mayna dapot malinong siuala kabang e patugut sasagese ing lua karing kayang mata. “Nung tutung kaluguran yepu, o’bat mebisa kayung pepakasal kang tata?” ngakung mengutang a mitmung pamagtaka. “Maragul ya panga-utang ing pengari ku king pengari nang tata mu. Pekikasundu ra ku kang tata mu mengaring bayad karing utang nang apu mu. Ninu yaku para e mabisa king buri na ning ibpa ku ban kanita mitakpan ya kamarinayan ing kekaming pamilya?” nganang mengutang kabang pupulisan nala ding mata na king kayang saya. “Dapot, inda, ala kayu pung kebaluan karing utang nang apu kung Melchor kang apung Kardu a nung makananung ala ku naman kebaluan karing utang nang tata karing pengari nang Jaime,” ngakung sinabat. “At katuliran yu pung ing pilinan ye ing buri yung ayasawa,” ngaku pang dinagdag. “Ikatamung anak a babai, ala tamung matulid salungat karing kaburyan da reng pengari tamu,” ngana. “Uling balu ra nung nanu ing mas masanting para kekatamu.” E naku bisang damdam pa king matulid nang para kanaku makalisya anya biklat ke ing pasbul na ning silid da at bayu ku mabilis a linakad papunta king kanakung silid, likwan ko kaya ding amanung, “Panupaya yu ku pu inda dapot masanting pu para kekayu ing makulung kabang panaun king metung a awula ban mitakpan yamu kamarinayan ing pengari yo?”

Ganing-aldo pa tinalakad naku kabukasan. Sinilip ku king silid da ring pengari ku ban asiguru kung matudutud la pa. Tinuklip ke ing papil nung nukarin ya makasulat ing lugal nang tuknangan king Menila ning matalik kung kaluguran a i Teresa, saka ke sinipit king kilub ning pitaka ku. Pakakalale keng binuklat ing awang nung nukarin ya makasabit ing awula na ning patipati. E ke pa man lubus abuklat ing pasbul na ning awula, mamalagwa neng sinulapo palual ing ayup a malambat nang makasukul. Kebit ke ing sulat a pegpuyatan ku king kilub na ning awula at saka ku ne binitbit ing maletang alus mamakbung na king karakal na laman. Binuklat ke ing pasbul, mengurus ku at paka-kalale nakung tinipa king eran. Linakad kung mapilan a takabang saka ke belikdan mapilan a pinandit ing baleng kakung keragulan at saka naku linakad a marapal.

WAKAS

Posted in Kuwentu, Pamibie-bie, Pamilya, PL Rodel E. Gozum, Poeta Laureado | Leave a comment