Jose Mauro Manapul Gallardo

Kebaitan: Enero 20, 1918
Poeta Laureado: 1950
Ari Ning Crissotan: 1952
Ari Ning Parnaso: 1979
Kematayan: Eneru 08, 1986

King balen na ning Candaba, barrio Gulap, mibait ku. Enero beinti ing petsa, mil nuebe siyentus disyotsu. Mebinyag kung lagyung Jose Mauro Manapul Gallardo. Di Eugenio at Romana ila pin ding pengari ku.

Aku mu ing meging bunga ning karelang pamiasawa. Bista man ing kakung Ima atin neng anak minuna. Apat la ding kapatad ku keng minuna nang asawa, di Laureano, Bonifacio, Saturnino at Marciana.

Ing bale kebaitan ku, metung yang kubung garosa. Inaus deng kubung garosa uling neng panaun’na ning pamananaman pakwan, ing kubung yan pakulyut ya keng damulag ban kanita, ketang pinak idulung da.

Potang yari nong miligpit deting mitanam a pakwan saka re’isaka na naman karin king baryu ituknang. Asali de ring pengari ku at megi dang karinan angga king mibait ku at mig-walung banua keynakan.

Likwan mi ya iting kubung garosang kekaming bale inyang mate ya’ing asawa nang Laureano ming pangane. Linipat ke king bale na ban kanita asopan ne ning pengari kung babai karing anak na manese.

Ing pengari kung lalaki, ing keyang kapanintunan pamangobrang jueting ampon pamanaring sasabungan. Iting kapanintunan na alang tiyak a panakitan. Ing agisngan kung kabyayan, mengatmu king kasakitan.

Seli na kung katun* inyang edad na kung limang banua ning pengari kung lalaki at mamasa tirwanan na. Malagwa kung metalustus keng pamamasa mebiasa, nung inya sa keng edad kung anam pang banwa kanita tiki na nakung magdikta o mamapuntang kumidya, pablasang ing pengari ku ya ing direktor kanita karing sablang kumidyantis ning mabilug a baryu da.

Ing pengari ku metung ya karetang peka-mailig keng pamamasa nung nu ku miawa at mipausig. Inya balang piestang balen asiguru mung manalig nung atin ya mu ring pera, e malyaring e magpilit saling nobela’t kurirung e na pa abasa’t ikit a tinda ring magpiperya, pakalapag o sasabit.

Mumuna kung miputungan anting Laureadong Poeta merapat king barrio na ning Sto. Cristo, balen Guagua. Sinambut ku king ligligan keti probinsiya Pampanga. Inuli ke ing tropeo nang Yuzon, petsang singkuwenta.

Oktubri, 1951, tinanggap kung pa-aniaya menibat king Aguman ding Kapampangan keti bansa, ban lauk ku king ligligan na ning eliminisyun pa. Pamamili keng Ari Ning Crissotan caring makudta. Ing “Amanung Kapampangan” keng ligligan ya ing tema.

King meging eliminasyun dose semi-finalists la. Karing labing-aduang deti ing kanaku ing menimuna. Ike namang labing-adua, pasibayung milaban pa, ban ding finalist a adua keti naman mapili la, at king Manila International Fair mag-Crissotan la. King kaduang eliminasyun aiti dinian da keng tema – ing “Bakit Misalbag la ring Kapampangan” yang binie ra.

King International Fair o Pampango Night king carnabal, ketang Enero 5, 1952 ke milaban. Ding lupun a talayatul, atlu lang abugadu ngan Jose David, Max Llorente at y Silvestre Punsalan. Ing Dr. Amado Yuzon ya ing Lakandiwa naman.

Ding huradu mikakametung la mu king kayatulan, a yaku’y Jose Gallardo ing sinambut king labanan. Dela keng minuli ing taguring Ari Ning Crissotan.

             --- ooOoo ---

Pikuanan: Makuyad a Kasalesayan King Kanakung Bie, Excerpts from an unpublished autobiograhy
of Jose M. Gallardo (in Kapampangan)
Published by: The Juan D. Nepomuceno Center
For Kapampangan Studies, Holy Angel University

Posted in Amanung Sisuan, Ari Ning Crissotan, Ari Ning Parnasu, Istoria, PL Jose M. Gallardo, Poeta Laureado, Talambie | Leave a comment

Don Ernesto C. Turla

Talapamingua ning Amanung Sisuan
Talasulat, Poeta Laureado International
Talasalugsug ning Pilosopia
Poeta Laureado Ning BALEN LUBAO

Y Don Ernesto C. Turla, iya ing pekamanimunang diling kasosyu, talacampania, at pecategawan ning Proyectung Mangapampangan Tamu a pengangasa nang pantun pondu at talataguyud Anak Arenas ketang 2011, nung nu ya mibait lagyu iting catatagan keng Facebook. Cambe rang Director Robby Tantingco ning HAU/CKS, Chairperson Erlinda Cruz ning Pampanga Language Council ampon y Joel P. Mallari ning Kapangulis, mitaguyud ya at mipatupad ing proyectu mabilug a Pampanga. Miampang ya ing kimutan a proyectu antimong lamac qng Aldo Ning Amanung Sisuan 2011, mibait capamilatan ning municala nang Kakang Estong Sigua.
https://kapampanganlibrary.whereishome.info/2021/10/13/mangapampanggan-tamu/

Mestru yang English Y Don Ernie Turla, talasalicsic bocubalariu, poeta laureadu, talasulat, talasalugsug ning pilosipia, macabalen.

Mibait ya ketang January 6, 1938 qng Lubao, Pampanga.
Menucnanganan yang perminenti America inyang 1968, at megyaring B.S. in Education, A.B. in English, and Ph.D in lexicography.

Sinulat na la reng “Classic Capampangan Dictionary”, “Capampangan Folk Songs and Poetry”, “The Divine Fairy Tale”, “Angelina The Avenging Angel”.

Presidenti ya at pundador de reng: Akademyang Kapampangan International, Academia Ning Amanung Sisuan International (ANASI), Aguman Capampangan Northwest U.S.A.

Deng poesia na misulat la kareng librung “A Prism of Thoughts”, “Rhymes of Greatness”, “Best Poets of the Millennium”, at aliwa pang librung pepalimbag ning National Library of Poetry.

Pundador ya naman at talapamilatan da reng diskusyunang grupung
DILA (Defenders of Indigenous Languages of the Archipelago), Searchlight, Fil-am Forum ampon Amanung Sisuan.

Pitunganan yang corona bilang “Poeta Laureado” ning the Holy Angel University inyang May 17, 2008, at ning United Poets Laureate International ketang August 10, 2008.

Capamilatan ning Academia Ning Amanung Sisuan, International (ANASI) a keang pinundar at Presidenti, ding macatuking poeta miparangalan la at micoronan antimong Poeta Laureado ning Capampangan:

Iyang memili, mipasiag at memutung corona cari:
nung nu la miembru, lalam ning keyang tetag a aguman
at Pamuntucan a Academia Ning Amanung Sisuan, Int’l. (ANASI)
-Rafael D. Maniago ning Mexico (2005),
-Renato B. Alzadon ning Capas (2006)
-Marciano Franco ning Lubao (2008)

Iyang mig-prisinta para Poeta Laureado:
nung nu la miembru, lalam ning keyang tetag a aguman
at Pamuntucan a Academia Ning Amanung Sisuan, Int’l. (ANASI)
-Jose Roman Laquian ning Sta. Rita (2009)
-Almario de Jesus ning Apalit (2009)
-Arturo Tolentino ning San Fernando (2009)
-Anak Arenas ning Arayat (2010)
-Marites Magtuloy Evangelista ning Sexmoan (2010)
-Tec Sanchez Tolosa ning Angeles City (2010)


Poeta Laureado Don Ernesto C. Turla
(ampang neng Anak Arenas)

Pagkapuring Kapampangan ya y Don Ernesto Turla
Pamuntuc na ning ANASI, aguman da ring macudta
Qng Olimpu ning Parnaso Laureado yang dakila
Gagalang da’t caluguran ding makakilalang sabla
Kabalitan qng genacan karing bisita’t mamapa
Ing bale na santungan de’t kambilan ding mipasalta.

Ing lugud nang parang tau, sasaksian ding ka-aguman
Ding dakal nang asosasyun gugusala’t pakiabayan
Sibul na ning tula’t saya, kapasnon ning kasakitan
Ding queyang “medical missions” caring taung mangailangan
Promotor ne ning panyulung, ning mal nang Amanung Sisuan
Asias a dalise guintu ning Balen ding Kapampangan.

Nung mipadpad ya mang labuad iti e meging balakid
King lugud na king Amanung pakamalan nang masagid
Mekad miguit pa’ing suyu na, lugud a alang katulid
Caring e man memandayuan malaut naman balikid
Nanu man ing panyukad na, cabalen o magumasid
Keng lugud na at serbisyu, ninu pang mas miguit at Luid.

Mapalad la ding mitagkil, akilala nang Don Ernie
Pauli na ing lugud da king Amanu meging sugi
Ding alang sawa nang canta, paganaca, panasisti
Mangalugud nang amanu, pa-kumpiansa king sarili
Deti ilang kasangkapan bang imbutan ing magsilbi
Sumuyu king Indung Sisuan, Amanung peka-mal dili.

Posted in Amanung Sisuan, Istoria, PL Ernest C. Turla, Poeta Laureado, Talambie | Leave a comment

TICDO CA BALEN

© John Bendido

Dacal nala reng magyuyu, quetang duyan na ning daiwan,
Mayayama no menasa, dacal nalang mangalingwan,
Ing amamu ning balayan, bagya bagya malalakwan,
Anya detang bayung sibul, eno bisang balikid man.

Akakit mu ing dalumdum, king aslagan yang susuclub,
Ing amamu tang menan, ditac ditac misasacub,
Nung wari sa ketang tambor, mengalawang ya queng kilub,
Aguran mu itang dinat, iyugse mu at isakub.

Ticdo tamu balen sinta, atsat tala rening gamat,
Ing pluma iyang damputan, gulis tala keng panyulat,
Balangkas tang kawatasan, keng amanung mangasampat,
Bang kanita’y Capampangan, mangislap yang milalapat.

Ing beluan ku dimut yamu, nung wari sa ketang tingting,
Piningas ya ketang danggut, anya anti nyamung puling,
Kareng tune a poyeta, tutung e kuman taginting,
Dapot lugud keng amanu, keng pusu cu yang mamaksing.

Mibalangkas ya ing poesia
Marso 24, 2023 – Sabadu
Oras: 11:08 PM

Posted in Amanung Sisuan, Poesia, Poeta John Bendido | Leave a comment

Taung makapalad

Ing taung makapalad
Manaya ya mung palad
Ban mamieng alang bulad.

Posted in Diona, PL Fr. Ronnie Cao, Poesia, Poeta Laureado | Leave a comment

Tula at Bie

Myutus tang masalese
Pamiyabe, masese
King lugud a dalise

Posted in Diona, PL Fr. Ronnie Cao, Poesia, Poeta Laureado | Leave a comment

Litsun Kawali

Mayap a bengi pu balen Kapampangan.
Mapun ta pu, Litsun Kawali.

Litsun Kawali

Metung yang kalutung kakung buri
Nung asali ku sa liempung babi
Pritung ala-litsun keng kawali
Katamtaman kapal pangagili
Gawan meng atcharang papiragli
Sibuyas, kulantru’t kalamansi
Ampon aduang kasandukang nasi
Pilmi kang mipatikab keng kabsi.

Posted in Pamangan, Poesia, Poetisa Maria Sinucuan | Leave a comment

Almusal

Mayap a abak pu balen Kapampangan.
Mag-almusal ta pu.

Simpli mung almusal bayu ta magobra
Bayu to reng anak papuntan iskuwela
Panyubung katawan palamnan sustansiya
Kalam naning Ginung makatando banua.

Pibangal tinape mitagan keng napun
Kabuligang karni pampasyas keng tundun
Ebun a linaga binabo keng tinun
Bulung ning litsugas grasya naning gabun.

Kabalilang sagin giling pagmayumu
Panlabas keng abak king pala ning Ginu.

Posted in Pamangan, Poesia, Poetisa Maria Sinucuan | Leave a comment

CANG MARC MANGALINDAN

Iniang mete ya y. . . .
CANG MARC MANGALINDAN…R I P

Ing tawling Soneto, kecami licwan mu
Tune mung panamdam, lugud king Amanu
Memun at meco ca, carin ipagsulit mu
Ing Amanung Siswan, ya sang gamitan mu.

Carin dasan mula detang Capanalig
Panenayan daca ba rang maging cabig
King pamagtumayla dalit mo king Sunis
Pakit yu ing lugud, king Dios sacdal linis.

Y caming melacwan, e ra ca calingwan
Ketang masabal mung tapat a parasan
Ing luwid ya sana, Amanu tang Siswan.
Amanung binye ra caring Capampangan.

Mituc sana keca, tune Caratunan
Uling malugud ca king Ginung Miglalang.

acdj

Posted in Parikil, PL Almario C. de Jesus, Poesia | Leave a comment

ANAC CAPAMPANGAN

neng almario “amor ” c. de jesus-

Anac Capampangan . . . .
Nanu tang gawan mu, bacang makasuyu , king Indung Balayan,
O’bat angga ngeni, magcacasakit ca, king pamibabata?
Anto retang Anac, a maglipo-lipo, paintunan nang Sisa,
Ot e no migbalic, keng penibatan dang, kandungan ning dusa.

Anac Capampangan. . . .
Ytang kekang Singsing, nung noya mebating, e mu amalayan,
Sumaup cang maintun, agyang mabayat pa, ing kecang dalanan,
Tukian mu la retang , sisime marangle, ampon caparangan,
At e ca tutucnang, o caya painaua, agayang ditac mu man.

Anac Capampangan . . . .
Manamuyot tamu, lalu careng anac, magaral Amanu ,
At e picarine, iti gamitan ya, caba ning bie tamu,
King pibalebale, maging king escuela, lalu neng sisimba,,
Itanam king isip, at e cacalingwan , ing salitang mana.

Anac Capampangan. . . .
At nung malsinta ca, itang panamdaman , sit-sit mung malale,
Pasyag king Dalaga , ing kecang parasan, a malsintang tune,
King Amanung Siswan, sari king kalambing, panirug gale me,
Pusu ning dalaga, at ing mal nang uwa, keca na la ibie.

acdj

Rafael Maniago
Mipaka-kama, mengapa-mulala, misdan mipakirut,
karing amanu mung maka-bersung tune, a paka-salikut..
linwal lang mibugnus, keting male-paran, ning bye salimuyut,
Kang Amor ika nang poetang linage malino, a-mapanimuyut…!
Kanitang minunang akilala da kang banayad mag-kudta,
e noman makanyan ding kekang amanung, malalam bitasa,
mapilang panawun a kekang gigulan, pamag-rimang bina…
e ku no a-kulkul, e ku no a-yabut, a panga-salita…!
Ika pin ing tune, Anak Kapampangan, a maka-salale..
midinan regalu, king pamangamanu, busal ning marangle..
kaniting poesya, a kekang lalantad, a kekang darake,
pagmaragul na ka ning kekatanq balen, a kakung a-yapse…!.


Almario C. de Jesus
Author
Mitas cung carangan. careng amanu mung, cacu meging diua.
Yca itang maestru, canacu mituru, magrima, mag-bersu,
Ginamit cung padrun, lalalang poema, a meging modelu,
Sablang abalu cu, caministilan mu, idake careng tau,
Salamat Ca Paeng, pamicaluguran, matimbang canacu,
Mimingat ca sana, at miabe catang , sesen ing amanu.
acdj 1/28/2021


Rafael Maniago
Isundu ta iti, king lagyu ning lugud, king amanung siswan…
kekatang ikalat king labwad ning sinta alang kapilisyan
ninu mang manakit, piyadwa tang watas, kekatang lalangan…
Kang Amor, e wari, ika ampo yaku, Anak Kapampangan,
pibuknulang pusad, ing kekakatang pake, ba teng pagtibayan…
lugud king amanu, babandu tang lalu.. karing kayanakan.

Posted in PL Almario C. de Jesus, Poesia | Leave a comment

ING LUGUD KING MAL A INDU

(Ing minunang dili at tapat a liguran cu)
Happy Valantine Inda.
Neng Almario “amor” C. de Jesus-

Ing lugud king Mal a Indu, nung ipinta me’ ing tune cule,
Pinturang gintu at pilac, itang tingcad e na abye,
Menibatan king pusu na, itang sintang keca binye,
Meging ligaya na caya, pinunla na at sinese.

Ninu uari y Indu mu? anting metung yang cometa,
Mabilis pangabulasuc, kinislap menibat banua,
King dalumdum na ning bye mu, pepakit na itang sala,
Biklat no ding kecang mata, lugud at dalise sinta.

Siam a bulan mabuctut ya, cambe ning sakit at dusa,
Alus itang camatayan, yang meging cayantabe na,
E na picabiang ita, ligaya na’ing mibait ca,
Uling daya na ca’t laman, ning laman na at daya na.

Magcanta yang papasusu, king candungan matudtud ca,
Terac na ca’t panaplusan, at panirug ing uma na,
At cabang daragul na ca, itang mayap tuturu pa,
Lugud king Dios, parang tau, mal a balen a tibwan ta.

Anya nung maangu ne bye, pacamalan a Indu mu,
Anti neng mepitna keca, ing sala na niting yatu,
At itang silbag nang lugud, nitang mal a GINU tamu.
Cabud na mipanpan keca, calmang lumbe pibatan mu.

Ala na ngening mamaplus, cacaul, mumuma keca,
At ala nang mituturu, sasaup keca mamingua,
Ninu ing kecang lapitan, king busal na niting lugma,
Dili mu na mung tatangis, pibatan mung meging calma.

Talaga yatang macanyan, ing mabibye lalam banua,
Magsaya ca o matula, lungcut at tutulung lua,
Anya iti tanggapan mu, yumu’t pait alducan la,
Neng iti yang caburian na, nitang Dios tang Mayupaya.

Uling deng sablang melalang, tutuki la ketang agus,
Nung nucarin itang sabla, ketang dagat ngan tataglus,
Keta nang pangabait mu, nanung tauling caulian mu,
Itang datang mu pang bucas, gabon ni’ya ing pagkeran mu.

Anya ica o penganac, e mu dapat cacalinguan
Cabang caba na ning bye mu, itatac mu king caisipan,
Ing lugud ning kecang Indu, iti alang cayangganan,
Tapat e pamagcunuari, lante gintu’ng panamdaman.

Puryan la deng Indu tamu, itas tala king calucan,
Itang puri dang ingatan, e ta dapat mumusingan,
Casampat na sana Indu, nung malyari mu sang gauan,
Tipunan cu ngang sampaga, mitmung lugud keca iyampang.

acdj

Posted in Lugud, PL Almario C. de Jesus, Poesia | Leave a comment