LIPUTAN

Ing metung a sacsi macasagip yang bie, king pamagsalita nang catutuan; nung maglaram ya manganiaya yang calupa nang tau.
May 18, 2023; DIZLAG FARM & RESORT.
nang: PL Sergio Gramonte Calayag
Kanitang minuna kareng sibabaryo
Kareng siping bale ilang makabatyo
E na man indredus pakibaluan ustu
Nun’e itang asuk panayan yang lunto
Ketang pagkalangan karin la magluto
At nung alang akit dalakit yang tutu
Keng pamandalakit keang bibitbitan
Abias keng salikap, iyang pupuntukan
Pablasang ing asuk iya ing sukaran
Ining siping bale itun ala ya man
E mag-aduang isip, kasaupan yang iduang
Makanian kanita, lugud pairalan
Kipmuan malasakit, lugud at masabal
Keni nang pamilya iya ing panaral
Papakit keng gawa, karelang pakamal
Ali keng amanu, parating sasabian
Nun’e alimbawa dapat pamarisan
Datang ing panaun iyang pakiapusan
Ilang abe-abe nanu mang kimutan
‘lang magpatumbalag, alang malalakuan
Inia balang metung, babie ing kasaupan
At kaya nang ‘palkas ing kayang kagiwan
Bitbit keng sarili, itang kayang dangal
E buring masira, o yang mirinatan
Karas ketang obra, libutad asikan
Agyang e me agkat, iduang ing kasaupan
Inia reng memaryu alang malakuan
Iyabut ing saup, alang kabayaran
Mipanantabe la, keta nang gagawan
Inia mayayakit ini nang masabal
Ngeni nang miliari kareng kayanakan
Ing tiru dang mayap, iyang kakalinguan
Kanya-kanya na la, mimiral katasan
Ampon singka biasa ala ing kababan
Dapat sang balikan itang milabasan
Pamulat karela, ing bie e makanian.
(King Abe Ku King Bie)
Lorung Malabit
Silaba 12 Sesura 6/6
Taladtad 4 Estropa 8
*
Potang mapulid na ing kakung inawa
at ipiak ku nala ring adua kung mata
ban e no mibuklat angga na king angga
ing panabilin ku tandanan mu sana.
**
E mu ku dadala kilub ning pisamban
ban pabendisyun me ing kakung katawan
Nung gawan mu iti ing kekang dapatan
Umisan mu mu ing kakung kapanualan.
E mu ku lilele king ninuman parî
o karing pastor a mangayumu labî.
Nung kanita ren e ra ku apatukî
lakuas na pa ngeni king kanakung bilî.
Nung e ku penualan aniang mabibie ku,
ing panaral da king babo ning pulpitu,
ngeni pa mo kaya a pagulut naku,
ban e na magbalik king karinang yatu.
King sasaglawe ra e ku rin manualâ,
nung alang patutu’t amanu mung pawâ.
Uling ing tutung bie nung surian me mu sâ,
ing sasambitlan da malaut a binâ.
Pagumasdan mula ring taung daranup,
alang miglalang a karela sasaup.
Mamangadi la man at king banua durup,
sabo man marimla ala lang a-ilup.
Atin mibabayit a kulang talirî,
ampong adua buntuk at metung mu labî.
Nung atin ginu a kekatamung arî,
o bat pabusta’nang makanian lang mulî?
At nung tutu man ing sablang panaral da,
e ku na nabangan uli ning tawli na.
Magi nang piyalben nung aniadwan mu pa,
ing kapatawaran ning kakung kaladwa.
*mulî – ing mulî pu keni e ne man mangabaldugan a mulî king pibale-bale o king lugal a ibatan. Ing mulî pu keni ing kabalduga’na “kerasan o kerasnan.” Mengari mo pu king taladtad a “Magkanu lang minuli ring kualta” a mangabaldugan a “Magkanu la kerasan ding kualta.”
Rodel E. Gozum
04 Marso 2019
Munoz. Lungsud Ning Quezon
Mala-Soneto
Irvin Harvey Rivera
Siuala Ning Maliwalu/Anac Ning Baculud
May 13, 2018
Ing meging kalulu tikman ku na lasa
Meging kasulu ku, kayabe kung metwa
Disan kung menyawad kanita king banwa
Baldugan da ke sa’ng marakal a kwalta.
Bang kanita sana ring pakakalulu
Minawa la king bie’t e no mangalulu
Dapot ing paninap malyap yaping tutu
Ing bangungut king bie ya’itang mekisulu.
Kalulu ing awus keka ming maluka
Malyap kekami ing bie a masaplala
Nanu man king bie mi, king oras mitakda
King aun mikutkut ke nga’t mangaragsa.
E na bala kaku ing mate ku’t mikutkut
E ku sa’ minawa king pamangurakut.
Mayu 14, 2023
‘ma,
Ini ing mumuna kung diling sulat keka. E ku balu obat e ka bisang manigaral gumamit selpon, aggiang sanang teks mu. E ka kasi mailig keng teknoloya, e. E di sana teteks danaka mo. Bastat kasi makapanalbe ka mung tibi, okey na keka. Ing tauli mu yatang ginamit a bayung teknoloya iya itang brikgeim, kayi ala na. Isipan mu kasi e na makabage keng idad mu, isipan mu kasi matua naka ban gumamit pang bayung teknoloya.
Ini ing mumuna kung diling sulat keka, panupaya mu uling nung nanu ka kalagu sulat-gamat, iya namang katsura na ning kaku. Ala kung pemulian keka karas keng pamaniulat.
Mangutang ku mu, nanu, makanian tamu taganang Kapampangan? E tamu tagana sane sasabian kareng kaluguran tamu ing kaluguran ta la?
Itang bala mu kanunongan tamo? E mo kalupa keng Inglis, i love you, ngara, asna mu kayan sabian da ita pero potang itamu nang magsalita, at nung sabian ta ya keng Kapampangan, asne kanong pakirandaman; bala mu pigawa yamu. O pota taganang e tamu mu sane magsalitang makanian? Aggiang paniningaya tamu kareng aliwang tau ing lugud tamu pero e tamu asabing daretsu kareng mal tamo?
Makanian tamo? Kayi potang memangkad ne kanita tamu galagaleung at sasabian a kaluguran ta la uling e ra na darandaman? Kultura tamung tagana ine? O keng amanung Kapampangan tamu mu e asasabi?
king bage aku kasi, mas buri kung damdaman mung kaluguran daka kesa keng dandaman mu mung kaluguran daka. King bage, ibat keng malati ku e ku dindam keka a sinabi mung kaluguran mu ku; ibat keng aggiu kung tandanan, e ka minapse makanian a amanu kanaku, pero daramdaman ku keka a kaluguran mu ku -kareng balang sakripisiu mu, keng pagal mu, kareng dakal a pamitagun a yuna mu kaming mikakapatad bayu ing batal mu. Aggiang e mu kami man arinan a masanting a bie kalupa ra reng aliwa pero e ku amenus ing sakripisyu mu.
Atatandanan ku pa, kanita kukutnan daka reng aliwang tau obat e naka mekiasawa aggiang anak ka pamu iniang mamun ya i tatang keti sulip, pero ing pakibat mu, maganaka ya kasi i tatang at e ya bitasang meyan a gamat keka, at pota nung makiasawa kang pasibayu, makatupa kang kabaligtaran na panugali, at pota angga ikami dugpan nang gamat. Inia e baling magkakasakit kang makikipagobra, mapagal kang makikipamipi, pibata mu ing sabla ban kanita makasiguradu ka mung masalese kami bili aggiang e manawang kalupa ra reng aliwa. E ku bitasang ikit a inuna meng seling imalan ing sarili mu -misan man, ali. Ing pane mung susulud itang pamie ra neng magpasku, itang pamie ra reng grosari ampong hadweir, inia istung magpasku na alub mu namu atin mutus kekang saling kesio, saling ketal ban kanita mika-imalan ka.
E mu bitasang sinabing kaluguran muku, ali, pero makaslag keng kimut mu ing lugud, bista man neng misan kandut ing dagpa o barug, pero aggiang nanan kung pakibitasan ngeni, ing sablang bage ita, lugud ngan at alang nanu mang matsurang layun. Dakal a besis ing kakamuanan muku. Atatandanan ku pa pin, kitnan daka kanita obat deng aliwang anak maliari lang managkas, obat aku alu ku. Obat deng aliwang anak maliari lang magmamayabang pero aku ali ku. Obat maliari dang gawan ing buri ra reng aliwang anak pero aku ali ku. Obat panusignan da la reng aliwang anak pero aku ali mu ku.
Iniang mebaintau ku, e mu ku tenguanan aggiang metung sigariu o aggiang metung mung basung alak, agad me mung ikuentu i tatang ketang mabie ya pa. Kayi agad mu mung sabian a ing bisiu nang tatang iya ing sasamasnan ne at paglarinang pane ing bale, ampo pang bisiu namu ing sisimba neng Duminggu. King bage saksi ya itang ternu kung imalan keng bisiu nang ita uling e ya sasalang mitutuki kanaku neng aldo Duminggu.
E mu bitasang sinabing kaluguran mu ku pero maralas, istung atin lang ibie keka reng aliwang tau, mas buri pang iyuli mu namu kekami ban keng atin saganan.
Balu mo, aganaka ke itang maninterbiu karetang lulub obra, ngana, “mumunang diling kailangan keng obrang ini iya ing pamaging mabilis kimut. Pane ka dapat makasadia aggiang nanung oras a kailangan naka nining obra; istung inaus daka, dapat atiu ka. Dapat mapibabata ka. Alang aldo painawa aggiang aldo Duminggu, at lakuas pang miraragdag ing obra istung atin pusiunan o kaya okasiun, at dapat daraptan mung matula at makatiman ing obra mu. Kailangan atin kang balu keng pinansial, keng pamaglutu, ampo pa keng medisina. Ing kaba na ning oras ning obta mu 24 oras, 7 aldo paruminggu, 365 aldo ning pabanua. At nung sueldu ing pisasabian, alang sueldu,” ngana ning maninterbiu.
Mekibat ya ing metung a interbiuan na, “e ke luban ing obrang yan,” ngana.
“Ligal ya ing obrang yan?” nganang mekibat ning metung a interbiuan.
“Wa, ligal ya,” ngana ning maninterbiu.
“makatau ya ing obrang yan?” ngana naman ning metung.
“Atin naman sigurung painawa aggiang baggia mu, ne?” ngana ning metung.
Mekibat ya ing maninterbiu, “ala,” ngana.
“Kamuritan ing obrang yan,” ngana ning metung.
Mekibat ya ing maninterbiu, “balu yung bilyonis la reng lulub keng obrang ine?” ngana.
“Ninu?” ngara reng interbiuan.
“Ding indu,” ngana.
Kayi bigla rakang aganaka, aisip ku, kailangan mu pa waring sabian a kaluguran mu ku kaibat kung abalu ing kailangan keng opisiung liban mu?
Ing pasalamat keng Dios a meging inda naka,
Ing masanting mung anak

Kapampangan Dictionary: convenient, worthy/congruent
Gamit:
Mayap at MATAMPANG pamagmanuanan kareng kekatamung katubale manibat king pinakamatas a pamuntuk angga na ketang pinakatauling manigobra king kekatamung KIMUTAN.
(Bien Cabral Yabut – moderator)
Neng Al Pedroche
(Ala una ning gatpanapun)
Y tata cu, memulut ya’ng
Batu’ng masura’t marinat,
Batung ala mang ulaga, uling mibalut no’ng burac.
Ngaco: tatang na’ng gauan mu careng batung alang silbi? “Manenaia camu anac, at acquit mo’ng quislap reti.”
At qng bale, pecauas no retang batu’ng peniamput na,
Inabe no quetang
balas a macaque quetang lata.
Balas canu yng pumulis, careng batu ban lang quislap, at timpac ne qng maquina itang latang ating balas.
Patingapun yang dudurut yng maquina at reng batu, milabas yng pilang aldo at minabut paruminggu.
Aniang biclat na neng tatang y’tang lata’ng maqui batu,
mibalag la qng lamesa, quiquislap lang anting guintu!
Y’tang tau, burac tamu’ng diclut na ning Apung Guinu, qng upaia at lugud Na ania tamu maguing tau.
Keng masayang kayaldawan da reng Indu tamu….
Ala nang aliwang panintunan keng bie
Lugud na ning Indu pane manantabe
Nung mipalaut man, ing pusu malumbe
Pane meng isipan, agad akit mu ne.
Lungkut panamdaman potang ala na yu
E mu na arapat nanu mang gawan mu
Buri mung paramdam uma at kaul mu
E me man atagkil, ‘giang siping mu atyu.
Mangilid ing lua ku kabang gaganacan
Dinake mung tula e ku kakalingwan
Lugud mu at lingap memie kapaldanan
Indu na ning bie ku, kakung kaluguran.
Dacal a salamat, Indung alang pagal
Kening binie mung bie, ing lugud mimiral
Ala yang kapante ing pusu mung banal
Ipangadi ra ka king Guinung pekamal.
🍃 tulang ning magalang 🍃
(melanienaguit10may2018vicenza)
Letratu: Joanne Naguit Tuazon and Nathalie Cole Santos

nang: PL Sergio Gramonte Calayag
Nung pera ya ing mebating, keting bie mung pakamalan
E lulungkut keng miliari pasibayung panintunan
Pablasang palamuti la, potang ila reng tatalnan
Mamako la at daratang, panakitan, gagastusan
Nung sikanan ing mebating, at mimina ka katawan
Pilming e mu na agawa, detang kekang buring gawan,
Disiplina ing kailangan ban magbalik kekang sikan
Inia e ka mamabusu, ban sikanan e ka lakuan
Nung dangalan yang mewala, anti mete kang lalawan.
Lalakad kang alang buntuk at neng misan pikakailian
Ituklip la reng kekang tud, kapatawaran yang aduan
Saka bie mu yang umanan, detang mali lang pagsisian
Nung ing Ima yang mewala, keng pamilyang pakamalan
Anting sulu a mepundi, ing dalumdum iyang datang
Itang sayang panandaman, miyalilan kalungkutan
Uling lndu iyang sala iyang mamie kaligayan
Ing masakit keni nang bie nung mabating ing ganaka
Lunto ing pamisagsagan, mimiral ya ing pagkamua
Pati lugud keng sarili, iya mu ring mawawala
Kaisipan sinulapo, kagalangan tutung ala
Pekamasakit maliari, nung mabating kapanwalan
Ing pagasa keni nang bie, milako na kapanayan
Ing kasiran yang magbabo, alang lugud at kamalan
Ining kekang pangatau, dalumdum ya ing bagsakan